11:11 bilmecesi: Yeni bir şeyi öğrenince, sebep onu her yerde görmeye başlıyoruz?

Beyniniz, biz farkında olmadan daima seçim yapıyor. Gün içinde gözünüzün önünden geçen binlerce bilgiden sadece bir kısmını hafızaya kaydediyor, geri kalanını sessizce siliyor. Bu filtreleme sistemi birçok vakit işe yarıyor; fakat vakit zaman gerçeklikle aranıza giriyor.

Haberi okuduğunuz için teşekkürler, bizi takip etmeyi unutmayın!

Psikolojide “Baader-Meinhof Fenomeni” ya da “Sıklık İllüzyonu” ismiyle bilinen yanılsama, tam da bu noktada ortaya çıkıyor. İsmini 1970’lerin Alman terör örgütü Baader-Meinhof Grubu‘ndan alan bu enteresan kavramın öyküsü, 1994 yılında Minnesota’da bir okuyucunun gazeteye yazdığı mektupla başladı. Terry Mullen, bir arkadaşıyla sohbette yıllarca ismini duymadığı bu kümeden kelam ettiğini, sonraki gün arkadaşının birebir örgütle ilgili bir habere rastladığını anlattı. Oradan sonrası zati kestirim edilebilir: İkisi de o ismi her yerde görmeye başladı. Gazeteye misal mektuplar yağmaya başlayınca fenomenin de ismi konmuş oldu.

11:11 bir işaret mi, yoksa beynin oyunu mu?

“Yine tam 11:11’e denk geldim” diyenleri hepimiz tanıyoruz. Meğer gün içinde saate onlarca defa bakılıyor; 09:41’de, 14:23’te, 18:05’te… Beyin bu sıradan anları hafızaya almıyor. Fakat 11:11’i “öncelikli bilgi” olarak işaretlemişse, her görüldüğünde alarm çalıyor. Sonuç şu: Öbür tüm dakikaları görmezden gelip sırf o ana odaklandığınız için, o saati çok daha sık gördüğünüzü sanıyorsunuz.

Dilbilimci Thomas Grano 2005’te misal bir yanılsamayı akademik alanda belgeledi. Stanford’da gençlerin konuşma alışkanlıklarını araştıran bir grup, öğrencilerin belli sözleri “neredeyse her saniye” kullandığını öne sürdü. Konuşmalar söz kelime yazıya dökülünce tablo değişti; kelam konusu sözler aslında çok az geçiyordu. Araştırmacılar da o sözlere o kadar odaklanmıştı ki, her duyduklarında dikkatlerini çekmiş; çekmedikleri onlarca anı ise hiç kaydetmemişlerdi.

Japonya’daki “Mariko Aoki Fenomeni” de tıpkı düzeneğin farklı bir yüzü. Kitapçıya girince tuvalet gereksinimi hissedilmesini tanımlayan bu kavram, Mariko Aoki isimli birinin tecrübesini bir mecmuada paylaşmasıyla yayıldı. Yazıyı okuyanlar kitapçıya her girişte vücutlarını dinlemeye başladı; olağan günleri unutup sadece o hissin belirdiği anları büyüttü. Dünya değişmemişti, sadece beyin neyi arayacağını öğrenmişti.