23 Katı Dünya Kütlesine Sahip ‘Mega-Dünya’ GJ 523b Keşfedildi

Gökbilimciler, Dünya‘dan yaklaşık 2,5 kat daha geniş ancak 23,5 kat daha fazla kütleye sahip olağanüstü yoğun bir ötegezegen keşfetti. GJ 523b adı verilen gezegenin bu denli kütleli ve yoğun olması kayalık gezegenlerin oluşumu hakkındaki geleneksel görüşleri sorgulatıyor.

Haberi okuduğunuz için teşekkürler, bizi takip etmeyi unutmayın!

GJ 523b, yıldızının etrafında 17,75 günde bir tur atıyor ve sistemin yaşı yaklaşık 170 milyon yıl olarak tahmin ediliyor. Bu tür olağanüstü kütleli ve büyük ölçüde kayalık gezegenler resmi bir sınıfa girmese de, astronomlar on yılı aşkın süredir “mega-Dünya” olarak adlandırıyor. GJ 523b’yi farklı kılan en önemli nokta, bu kadar büyük bir gezegen olmasına rağmen yoğun gaz katmanı taşımaması.

Gezegen nasıl keşfedildi?

GJ 523b, ilk olarak NASA’nın TESS uydusunun verilerinde tespit edildi. TESS, bir gezegenin yıldızının önünden geçerken yıldız ışığında meydana gelen düzenli düşüşleri gözlemleyerek ötegezegenleri arar. Araştırmacılar, daha sonra Arizona’daki Kitt Peak Ulusal Gözlemevi’nde bulunan 3,5 metrelik WIYN Teleskobu ile gözlemler yaptı.

Teleskoba bağlı tayfölçer ile gezegenin yıldızı üzerindeki kütleçekim etkisi ölçüldü. Bu veriler, GJ 523b’nin kütlesi ve diğer temel özelliklerinin hesaplanmasını sağladı.

Gaz devi olmaması şaşırttı

GJ 523b’nin keşfi, gezegenlerin oluşum sürecine dair önemli bir sorunu gündeme getiriyor. Genç yıldızların çevresindeki gaz ve toz disklerinde kaya ve metalden oluşan çekirdeklerin büyümesiyle gezegenler oluşur. Yeterince büyüyen çekirdekler, çevredeki hidrojen ve helyumu hızla çekerek kalın gaz katmanları oluşturabilir.

Güneş Sistemi’ndeki Jüpiter ve Satürn gibi gaz devlerinin de çekirdekleri yaklaşık 20 Dünya kütlesine ulaştığında büyük miktarlarda gaz toplamaya başladığı düşünülüyor.

GJ 523b ise 23,5 Dünya kütlesiyle bu sınırı aşmış durumda. Buna rağmen yüksek yoğunluğu, gezegenin ağırlıklı olarak kayalık bir yapıya sahip olduğunu gösteriyor.

Araştırmacılara göre GJ 523b’nin mevcut yapısını açıklayabilecek birkaç olasılık bulunuyor.

Bunlardan biri, gezegenin başlangıçta kalın bir atmosfere sahip olması ancak zaman içinde bu gaz katmanını kaybetmesi.

Bir diğer ihtimal ise çok daha şiddetli bir oluşum sürecine işaret ediyor. GJ 523b’nin, iki gezegenin çarpışması sonucunda meydana gelmiş olması mümkün. Böyle bir çarpışma gezegenlerin kayalık kütlelerini birleştirirken sahip oldukları gaz katmanlarının önemli bölümünü uzaya savurmuş olabilir.

Ancak araştırmacılar, tek bir örnek üzerinden gezegen oluşumuna ilişkin genel bir sonuca ulaşmanın mümkün olmadığını vurguluyor. Daha fazla mega-Dünya keşfedilmesi, bu tür gezegenlerin nadir istisnalar mı yoksa daha geniş bir gezegen popülasyonunun parçası mı olduğunu anlamaya yardımcı olabilir.