Eski bilgisayarlardaki TURBO düğmesi: Neden vardı, ne işe yarıyordu?

Medyada nostalji rüzgarları estikçe, çocukluk devrinde kullanılan eski bilgisayarlar ve artık var olmayan üreticiler daha sık hatırlanıyor. Fizikî donanımların dijital alternatiflerine yenik düştüğü günümüzde, 90’ların kasa dizaynlarına duyulan hasret de artışta. O periyodun en şirin fakat bir o kadar da tuhaf ayrıntılarından biri, elbet ki bilgisayar kasalarının ön yüzünde yer alan “turbo” butonuydu.

Haberi okuduğunuz için teşekkürler, bizi takip etmeyi unutmayın!

İsmi akla direkt Süratli ve Öfkeli sinemalarındaki hızlandırıcı sistemleri getirse de bu düğmenin misyonu aslında büsbütün tam zıddıydı. Basıldığı an bilgisayarı yavaşlatan bu düzenek, birinci bakışta mantıksız gelebilir. Performansın her şey demek olduğu çağdaş teknoloji çağında bir aygıtı yavaşlatmak istemek tuhaf karşılansa da o yıllarda yazılımların donanımla uyumlu çalışması için bu süreç büyük bir zorunluluktu.

Turbo butonu nasıl çalışıyordu?

Genellikle güç düğmesinin çabucak yanında ya da altında kendine yer bulan bu buton, bilgisayarın düzgün çalışabilmesi ismine hayati bir ehemmiyete sahipti. Kullanıcı düğmeye bastığında sistem, işlemci saat suratını daha düşük bir düzeye çekiyordu. Birtakım eski oyunlar ve programlar, işlemci suratı yükseldikçe denetimsiz bir biçimde hızlandığı için bu yavaşlatma atılımına muhtaçlık duyuluyordu. Donanım hızlandıkça oynanamaz hale gelen ya da sayısız grafik yanlışı veren oyunları kararlı bir yapıda tutmanın tek yolu buydu. Belli bir sistem suratına nazaran kodlanan yazılımlar, süratli işlemcilerle karşılaştığında ya hiç açılmıyor ya da saniyeler içinde çöküyordu.

Tarihteki birinci turbo butonu, PCMagazine mecmuasının 1984 yılındaki bir sayısında aktarılan bilgilere nazaran Eagle PC Turbo modelinde kullanıldı. Bu bilgisayardaki düğme, kullanıcıların 8 MHz ile 4.77 MHz modları ortasında geçiş yapmasına imkan tanıyordu. Özgün IBM modellerinden çok daha yüksek suratlara ulaşabilen klon bilgisayar üreticileri, bu pratik tahlili kısa müddette benimsedi ve standart bir donanım haline getirdi.

Neden hayatımızdan çıktı?

İşlemcilere sürat aşırtma yapmanın son derece tanınan olduğu bir periyotta, bir bilgisayarı çalıştırmak için yavaşlatmak gerektiği fikri kulağa antika bir öykü üzere geliyor. Vakitle yazılım mühendisleri, geliştirdikleri programları gelecekteki daha süratli donanımları da hesaba katarak tasarlamaya başladı. Süratli işlemcilerle sorun yaşayan yazılımların içerisine yapay gecikmeler eklendi ve böylelikle sistem ne kadar güçlü olursa olsun programın kararlı kalması sağlandı.

Bu teknolojik gelişmelerin akabinde turbo butonları, 90’ların ortalarından itibaren hazır bilgisayarlardan ve boş kasalardan kademeli olarak silindi. 2000’li yıllara gelindiğinde ise büsbütün ortadan kayboldu. Yeniden de o periyoda ilişkin pek çok oyun ve yazılım, nostalji meraklıları sayesinde bugün hala varlığını koruyor. Günümüzde bu stil zamanlama hassasiyeti olan eski üretimleri çağdaş bilgisayarlarda çalıştırabilmek için DOSBox üzere işlemci döngülerini yapay olarak yavaşlatan üçüncü parti yazılımlardan takviye alınıyor.