Elon Musk’ın Neuralink’ine en büyük rakip Çin’den geldi

İnsan beynini bilgisayarlara bağlama fikri uzun vakittir bilim kurgunun ötesine geçerek devasa bir sanayiye dönüştü. Global ölçekte yaşanan bu teknolojik rekabetin odağında çoklukla Elon Musk’ın Neyralink’i üzere tanınan isimler yer alsa da, art planda tıp dünyasını temelden sarsacak daha sessiz ve derinden ilerleyen gelişmeler yaşanıyor.

Haberi okuduğunuz için teşekkürler, bizi takip etmeyi unutmayın!

Şirketler, laboratuvar muvaffakiyetlerini gerçek hayatla buluşturmak maksadıyla farklı cerrahi yaklaşımlar ve iş modelleri deniyor. Bilhassa hastaların operasyon sırasındaki güvenliği ve tedaviye erişim kolaylığı, bu yeni pazarın asıl kazananını belirleyecek en kıymetli ögeler ortasında sayılabilir.

Geliştirilen teknolojilerin hastanın bedenine nasıl entegre edileceği konusu, üreticiler ortasında önemli bir yaklaşım farkı yaratmış durumda. Kimi teşebbüsler elektrot ipliklerini direkt beyin dokusunun içine yerleştirmeyi zarurî kılan operasyonlar üzerinde ısrar ederken, yeni rakipler kafatasını delmeye gerek bırakmayan yenilikçi cerrahi prosedürlerle fark yaratıyor. Örneğin, Brooklyn merkezli Synchron şirketi tarafından geliştirilen Stentrode isimli aygıt, beyin dokusuna hiç dokunmuyor. Bu implant, yalnızca bir kan damarı içerisinden ilerletilerek hedeflenen bölgeye ulaştırılıyor.

Tıp uzmanları, beyne direkt müdahale içermeyen bu biçim damar içi sistemlerin operasyonel riskleri en aza indirdiği ve yasal onay süreçlerini hızlandırdığı konusunda hemfikir. Benzeri formda, ABD merkezli Paradomics firması da yüksek bant genişliğine sahip arayüz altyapısıyla ağır nörolojik rahatsızlıklar nedeniyle konuşma yetisini kaybetmiş hastalara sesini geri kazandırmayı hedefliyor ve yakın vakitte seri üretime geçmeyi planlıyor.

Asya pazarında ise durum çok daha radikal bir boyuta ulaştı. Çinli bilim insanları, beyni ve omuriliği çevreleyen en dış zar olan sert zara hiçbir halde dokunmayan “NEO” isimli bir implant geliştirmeyi başardı. Direkt beynin esirgeyici zarının üzerine yerleştirilen bu çip, Çin Ulusal Tıbbi Eserler İdaresi’nden resmi onay alarak yasal bir statü kazandı. Omurilik yaralanmaları nedeniyle felç kalan hastaların yine hareket kabiliyeti kazanması emeliyle tasarlanan bu teknoloji, ülkenin genel sıhhat sigortası kapsamına da dahil edildi. Böylelikle devlet takviyeli hale gelen tedavi, hastalar ismine son derece erişilebilir bir sisteme dönüştü.

Sinyaller robotik sistemleri harekete geçiriyor

Çin’in geliştirdiği NEO sisteminde, beyin yüzeyine derinlemesine inen yüzlerce elektrot yerine sert zarın üzerine yalnızca sekiz adet hassas sensör bırakılıyor. Bu sensörler beyinden aldıkları sinyalleri kullanıcının eline takılan robotik bir eldivene aktarıyor. Özel eldiven ise gelen zihinsel akımları anında fizikî harekete dönüştürüyor.

Sektördeki bu yaklaşım farkları; cerrahi müdahalenin derinliği, sinyal kalitesi ve klinik onay süreçleri üzere kritik alanlarda büyük yol ayrımları demek. Sıhhat kuruluşları ve büyük yatırımcılar da geleceğin teknolojisini seçerken artık medyadaki popülerliğe değil, bu hayati operasyonel ayrıntılara bakıyor.

Geçmişte maymunlara zihin gücüyle görüntü oyunu oynatmak üzere dikkat cazip laboratuvar başarılarına imza atan birtakım tanınan markalar, Amerika’daki katı yasal mevzuatları ve bürokratik mahzurları aşmakta hala büyük zorluklar yaşıyor. Washington’daki karar mercilerini ikna edebilmek için son periyotta lobicilik faaliyetleri artarken, insan zihnini yapay zeka ile direkt eşleştirmek üzere agresif ve ütopik gayelerin ticari bir esere dönüşme takvimi hala büyük bir belirsizlikle çevrili. Buna karşılık, Çinli Neuracle üzere daha temkinli firmalar, çıtayı birinci etapta daha makul bir tıbbi düzeyde tutuyor. Bu şirketler hayali vaatler yerine direkt kısa vadeli tıbbi yararlara, süratli yasal onaylara ve sıhhat sistemi üzerinden geniş kitlelere ulaşmaya odaklanan bir strateji yürütüyor.

Sektörün emektarlarından olan ve Utah Üniversitesi’ndeki araştırmalarla filizlenen Blackrock Neurotech ise 2008 yılından bu yana bu alanda çok değerli prototipler üretiyor. Firmanın geliştirdiği implantlar sayesinde felçli hastalar bilgisayarları, robotik kolları ve öteki yardımcı aygıtları yalnızca niyet gücüyle denetim edebiliyor. Günün sonunda, beyin arabirimi yarışının yalnızca en gelişmiş çipi üretmekle ilgili olmadığı açıkça görülüyor. Asıl zafer, kitlelerin inançla erişebileceği, resmi onaylı ve operasyonel riski en düşük eseri pazara birinci sunanın olacak.