Microsoft’un milyar dolarlık kuantum projesi hakkında şok argüman

Süper bilgisayarların ötesine geçme isteği, teknoloji dünyasında eşi gibisi görülmemiş bir rekabeti tetikledi. Büyük şirketler, geleceği şekillendireceği söylenen kuantum bilgisayarlarını geliştirmek ismine muazzam bütçeler ayırıyor. Microsoft da bu yarışta öne çıkmak maksadıyla geçtiğimiz yıl “Majorana 1” ismini verdiği işlemcisini tanıtmıştı.

Haberi okuduğunuz için teşekkürler, bizi takip etmeyi unutmayın!

Şirket, bu işlemcide yer alan “topolojik kubit” teknolojisinin geleceğin temel yapı taşı olacağını argüman etti. Hatta bu ayın başlarında düzenlenen geliştirici konferansı Build kapsamında, işlemcinin ikinci jenerasyonu olan “Majorana 2” modeli de kamuoyuna duyuruldu. Ancak saygın bilim dergisi Nature’da yayımlanan hakemli bir makale, bu büyük argümanların arkasındaki temel fizik bilgilerine yönelik önemli tenkitler getirdi.

St Andrews Üniversitesi’nden fizikçi Henry Legg tarafından kaleme alınan tahlil, Microsoft’un paylaştığı tüm deneysel dataları masaya yatırdı. Legg, şirketin birinci etapta çalışan bir topolojik kubit ürettiğini hiçbir halde kanıtlayamadığını öne sürüyor. Bugün dünyada şimdi pratik yahut günlük hayatta işe yarayan bir kuantum bilgisayarı bulunmuyor; lakin Google ve IBM üzere rakipler halihazırda Microsoft’tan çok daha gelişmiş makineler sergiliyor.

Microsoft ise insan saçından kat kat ince galyum arsenür bir teli, bir harika iletkene bağlayarak geliştirdiği özgün tasarımı sayesinde rakiplerinin önüne geçeceğini varsayıyordu. Teorik fizik, bu yapı içindeki elektronların “Majorana parçacığı” ismi verilen kolektif bir nizamda hareket edeceğini ve bu sayede IBM’in sistemlerine kıyasla çok daha az bilgi yanlışıyla çalışacağını öngörüyor.

Ancak Henry Legg, laboratuvarda gerçek bir Majorana parçacığı üretildiği tezine kuşkuyla yaklaşıyor. Şirketin parçacığın varlığına delil olarak sunduğu sinyallerin, aslında kuantum bilgisayarı imalinde hiçbir işe yaramayan ve “kuantum noktaları” ismi verilen sıradan elektron sıkışmalarından kaynaklanabileceğini belirtiyor. Hatta Legg, Microsoft grubunu işlerine gelen olumlu bilgileri cımbızla seçip sunmakla suçladı. Ortada gerçek bir Majorana parçacığı yoksa üzerine inşa edilecek bir kubitin de olamayacağını vurgulayan bilim insanı, şirketin yeni tanıttığı hakem incelemesinden geçmemiş Majorana 2 işlemcisinin de tıpkı temel bilimsel kusurları barındırdığını savunuyor.

Microsoft cephesinden cevap gecikmedi

Microsoft siber güvenlik ve kuantum ekibinin lideri Chetan Nayak ise tenkitlere anında karşılık vererek savları reddetti. Legg’in tahlilinin kendi bulgularına karşı önemli bir bilimsel meydan okuma teşkil etmediğini söyleyen Nayak, eleştiriyi getiren fizikçinin eldeki tüm datalara uyan alternatif bir bilimsel model sunamadığını söz ediyor.

Şirket, 2029 yılına kadar büsbütün ölçeklenebilir ve ticari olarak kullanılabilir bir kuantum bilgisayarı inşa etme yol haritasının arkasında duruyor. Gelecekte tıp, şifreleme ve yapay zeka alanlarında büyük değişimler yaratması beklenen bu teknolojinin arkasındaki bilimsel tartışma, bir şirketin vaatleri ile akademik dünyanın katı kuralları arasındaki çabayı daha da büyütecek üzere görünüyor.