Füzyon gücünde eşsiz yol: Mekanik sıkıştırmada kritik gelişme yaşandı

Kanadalı füzyon şirketi General Fusion, geliştirdiği Lawson Machine 26 (LM26) adlı deneysel sistemde plazmayı mekanik olarak sıkıştırarak elektron sıcaklığını üç katın üzerine çıkardığını açıkladı.

Şirket, yaklaşık 0,72 keV (8,4 milyon santigrat derece) seviyesine ulaşıldığını ve bunun Manyetize Hedef Füzyonu (Magnetized Target Fusion – MTF) teknolojisi açısından önemli bir kilometre taşı olduğunu duyurdu.

Haberi okuduğunuz için teşekkürler, bizi takip etmeyi unutmayın!

Lazerler veya dev mıknatıslar yok

General Fusion’ın geliştirdiği MTF yaklaşımı, geleneksel füzyon projelerinden farklı bir yöntem izliyor. Bilindiği üzere ITER gibi tokamak reaktörleri güçlü manyetik alanlarla, ABD’deki National Ignition Facility (NIF) ise yüksek güçlü lazerlerle plazmayı kontrol altına almaya çalışıyor. General Fusion ise plazmayı mekanik sıkıştırma yöntemiyle füzyon koşullarına ulaştırmayı hedefliyor.

Bu yöntemde ağır hidrojen izotopları döteryum-trityum yakıtı üzerinden elektrik akımı geçirilerek plazmayı tutacak bir manyetik alan oluşturuluyor. Bu plazma, buhar ile çalışan pistonlar tarafından sıvı lityum duvarına basılarak sıkıştırılıyor. Bu kombinasyon plazmanın içindeki sıcaklık ve basıncı füzyon reaksiyonunu tetikleyecek seviyeye ulaştırıyor.

Şirketin açıklamasına göre LM26, 2025 yılından bu yana faaliyet gösteriyor ve ticari ölçeğe uygun olarak geliştirilen ilk MTF gösterim sistemi olma özelliğini taşıyor. Makinenin çapı ise gelecekte planlanan ticari santralin yaklaşık yarısı büyüklüğünde.

Yoğunluk ve manyetik alan da 10 kat arttı

General Fusion, yalnızca sıcaklığın yükselmediğini, sıkıştırma sırasında plazma yoğunluğu ile manyetik alan şiddetinin de yaklaşık 10 kat arttığını bildirdi. Ayrıca sistemin sıkıştırma sürecinin ileri aşamalarına kadar kararlı şekilde çalıştığı ifade edildi.

Araştırmacılar, uzun süredir bu tür sistemlerde önemli bir risk olarak görülen lityum astardan kaynaklanan belirgin bir plazma kirlenmesi tespit etmediklerini de açıkladı. Bu sonuç, mekanik sıkıştırma tabanlı füzyon sistemlerinin uygulanabilirliği açısından dikkat çekici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Net enerji henüz elde edilemedi

Deneyler sırasında nötron üretiminde de artış gözlemlendi. Bu durum plazma içinde füzyon reaksiyonlarının gerçekleştiğine işaret etse de, deney henüz net enerji üretimi sağlamadı. General Fusion, elde edilen sonuçların hakem değerlendirme sürecine gönderildiğini ve şu aşamada ön bulgular niteliği taşıdığını vurguladı.

Şirketin Üst Yöneticisi (CEO) Greg Twinney, elde edilen verilerin MTF yaklaşımının teknik hedeflerine doğru somut ilerleme gösterdiğini belirterek, deney sonuçlarının bilgisayar modelleriyle büyük ölçüde örtüştüğünü ifade etti.

General Fusion’ın bir sonraki hedefi 1 keV (yaklaşık 10 milyon santigrat derece) plazma sıcaklığına ulaşmak. Bunun ardından 10 keV seviyesinin aşılması ve nihayetinde sürekli füzyon performansının en önemli göstergelerinden biri kabul edilen Lawson kriterinin karşılanması planlanıyor.