Çin’den tarihi muvaffakiyet: Birinci yine kullanılabilir roketini yakaladı!

Çin, yeniden kullanılabilir uzay roketleri geliştirme yarışında önemli bir kilometre taşını geride bıraktı. Ülkenin devlet destekli uzay şirketi China Aerospace Science and Technology Corporation (CASC), Long March 10B roketinin ilk fırlatılışında yörünge sınıfındaki ilk kademe güçlendiricisini kontrollü şekilde geri kazanmayı başardı. Güney Çin Denizi’nde gerçekleştirilen operasyon, Çin’in bu alandaki ilk başarılı roket kurtarma denemesi olarak kayıtlara geçti.

Görev, Hainan Adası’ndaki Wenchang Ticari Uzay Fırlatma Merkezi’nden Long March 10B roketinin fırlatılmasıyla başladı. Yaklaşık 63,6 metre uzunluğundaki roket, yedi adet YF-100K kerosen ve sıvı oksijen yakıtlı motorundan aldığı güçle havalandı. Kalkıştan yaklaşık 10 dakika sonra ilk kademe güçlendiricisi kontrollü şekilde atmosfere geri döndü ve Güney Çin Denizi’nde konuşlandırılan özel bir kurtarma gemisinin üzerindeki ağ tabanlı yakalama sistemine başarıyla yönlendirildi. Motorlarını son anda kapatan güçlendirici, gemiye sabitlenen dört ayaklı çerçeve ve gerilmiş çelik kablolar sayesinde havada yakalanırken, roketin ikinci kademesi ise yoluna devam ederek CX-26 olarak adlandırılan yükü yörüngeye yerleştirdi. Çinli yetkililer görevin tamamen başarılı geçtiğini açıkladı.

Haberi okuduğunuz için teşekkürler, bizi takip etmeyi unutmayın!

Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mao Ning, gelişmeyi “Çin uzay programı için tarihi bir gün” olarak nitelendirirken, bunun ülkenin kontrollü ilk roket geri kazanımı olduğunu ve yeniden kullanılabilir roket teknolojileri açısından büyük bir sıçrama anlamına geldiğini söyledi.

Bu başarıyla birlikte CASC ve bağlı kuruluşu China Academy of Launch Vehicle Technology (CALT), yörünge sınıfındaki yeniden kullanılabilir roket güçlendiricisini başarıyla geri kazanan üçüncü kuruluş oldu. SpaceX, 2015 yılında Falcon 9 ile bu başarıya ulaşırken, Starship’in Super Heavy güçlendiricisini ise 2024 yılında fırlatma kulesindeki mekanik kollarla yakalamayı başarmıştı. Blue Origin de geçen yıl New Glenn roketinin ilk kademesini denizdeki platforma başarıyla indirmişti.

Rakiplerinden farklı bir yakalama tekniği kullanıldı

Long March 10B’nin geri kazanım yöntemi ise rakiplerinden farklılık gösteriyor. SpaceX ve Blue Origin roketlerini iniş motorlarıyla platformlara indirirken, Çin’in yeni sistemi deniz üzerindeki hareketli bir gemiyi Starship benzeri yakalama tekniğiyle birleştiriyor. Bu yöntem sayesinde roketin iniş ayakları taşımasına gerek kalmıyor ve yeniden kullanım için gereken ek donanımın oluşturduğu ağırlık ortadan kaldırılıyor. Ayrıca güçlendiricinin fırlatma sahasına geri dönmek yerine deniz üzerinde yakalanması, iniş sırasında harcanan yakıt miktarını azaltarak taşıma kapasitesinin korunmasına yardımcı oluyor.

CASC, test uçuşunun yüksek irtifada motorların yeniden ateşlenmesi, hassas yönlendirme ve kontrol sistemleri ile deniz platformundaki ağ tabanlı yakalama mekanizması gibi yeniden kullanılabilir roket teknolojilerinin temel bileşenlerini başarıyla doğruladığını açıkladı. Şirket, yıl sonuna kadar ilk kademenin yeniden kullanıldığı yeni bir uçuş gerçekleştirmeyi hedefliyor.

SpaceX’in Falcon 9 roketine rakip

Long March 10B, alçak Dünya yörüngesine yaklaşık 16 ton yük taşıyabilen orta sınıf bir roket olarak geliştirildi. Bu kapasite SpaceX’in Falcon 9 roketine oldukça yakın seviyede bulunuyor. İki kademeli tasarıma sahip roketin ilk kademesinde yedi adet YF-100K motoru, ikinci kademesinde ise metan yakıtlı tek bir YF-219 motoru görev yapıyor.

Çin’in insanlı uzay programında önemli rol oynuyor

Yeni roket, Çin’in gelecekteki insanlı uzay programında önemli rol oynayacak Long March 10 ailesinin bir üyesi. Aynı ilk kademe güçlendiricisini kullanan Long March 10A, yeni nesil Mengzhou insanlı uzay aracını Tiangong Uzay İstasyonu’na taşımak üzere geliştiriliyor. Daha güçlü Long March 10 versiyonu ise üç adet yeniden kullanılabilir ilk kademe güçlendiricisini bir araya getirerek Çin’in 2030 yılına kadar gerçekleştirmeyi planladığı insanlı Ay görevlerinde kullanılacak.

Çin, bu yılın başlarında Mengzhou kapsülünün acil kaçış sistemini test etmek amacıyla Long March 10A’nın küçültülmüş bir versiyonunu da fırlatmıştı. Söz konusu testte kapsül güvenli şekilde ayrılırken roket kontrollü olarak denize düşmüştü. Long March 10B görevi ise bu başarıyı bir adım ileri taşıyarak güçlendiricinin havada yakalanmasını sağladı.

Yeniden kullanılabilir roketler, uzay yarışında büyük önem taşıyor

Yeniden kullanılabilir roket teknolojileri, günümüzde uzay yarışının en kritik alanlarından biri olarak görülüyor. SpaceX, Falcon 9’un tekrar kullanılabilmesi sayesinde yılda yüzlerce fırlatma gerçekleştirerek Starlink uydu ağını 12 binden fazla uyduya ulaştırdı. Çin ise kendi uydu takımyıldızlarını hızla büyütebilmek ve ABD ile arasındaki fırlatma kapasitesi farkını kapatabilmek için benzer teknolojilere yatırım yapıyor.

ABD’li askeri ve uzay uzmanları da Çin’in yeniden kullanılabilir roket alanındaki ilerlemesini yakından takip ediyor. Uzmanlara göre bu teknolojinin olgunlaşması, Çin’in uzaya çok daha kısa aralıklarla uydu gönderebilmesini sağlayarak hem ticari hem de askeri uzay kapasitesini önemli ölçüde artırabilir.

Rekabet daha da artacak

Önümüzdeki dönemde Çin’deki rekabetin daha da hızlanması bekleniyor. LandSpace’in Zhuque-3, Space Pioneer’ın Tianlong-3, China Commercial Rocket’ın Long March 12B, CAS Space’in Kinetica-2, i-Space’in Hyperbola-3 ve Galactic Energy’nin Pallas-1 roketleri de yeniden kullanılabilir sistemlerle test ediliyor. Daha uzun vadede ise Çin, SpaceX’in Starship roketine rakip olacak dev Long March 9 roketini hizmete almayı hedefliyor.

Uzmanlar, Çin’in sahip olduğu çok sayıdaki kara ve deniz fırlatma altyapısıyla birlikte yeniden kullanılabilir roket teknolojisini olgunlaştırması halinde önümüzdeki birkaç yıl içinde yıllık fırlatma sayısını ciddi şekilde artırabileceğini ve küresel uzay yarışında ABD ile arasındaki farkı önemli ölçüde azaltabileceğini değerlendiriyor.