Taş dönemi masalı mı, büyük bir oyun mu: Tasaday halkının gizemi

Antropoloji dünyası, 1970’li yıllarda Filipinler’in derin ormanlarından gelen şaşırtan bir haberle çalkalandı. Mindanao Adası’nın balta girmemiş yabanî tabiatında, dış dünyadan büsbütün kopuk ve binlerce yıl öncesinin kaidelerinde yaşayan bir kabile bulunduğu sav edildi.

Haberi okuduğunuz için teşekkürler, bizi takip etmeyi unutmayın!

Tasadaylar ismiyle anılan bu küçük küme, taş aletler kullanıyor, mağaralarda barınıyor ve tarımın ne olduğunu dahi bilmiyordu. Lakin “yüzyılın keşfi” olarak alkışlanan bu durum, kısa müddet sonra tarihin en çok tartışılan ve üzerine kuşku gölgesi düşen olaylarından birine dönüştü.

Her şey 1971 yılında, varlıklı bir siyasetçi olan Manuel Elizalde Jr‘ın liderliğindeki bir takımın hazırladığı raporlarla başladı. Birinci anlatılar, 26 bireyden oluşan bu kümenin en yakın komşularından bile 600 yıldır izole yaşadığını savunuyordu. National Geographic üzere dev mecralar bu ilkel ömrü belgeselleştirmek için sıraya girdi. Ancak tuhaf bir halde, bölgeye ünlüler ve gazeteciler basitçe girebilirken, bilim insanlarının ayrıntılı inceleme yapmasına müsaade verilmedi. Dönemin Filipinler Devlet Başkanı Ferdinand Marcos’un bölgeyi özel bir muhafaza alanı duyuru ederek ziyarete kapatması, kuşkuların tohumlarını birinci sefer o günlerde ekti.

İddialar ve gerçeklerin arasındaki ince çizgi

1986 yılında Marcos iktidarı devrilince, bölgedeki “Taş Devri” yaşantısına dair sırlar da dökülmeye başladı. Bölgeyi ziyaret eden İsviçreli bir gazeteci, yerli halkın kendisine her şeyin büyük bir oyun olduğunu itiraf ettiğini aktardı. Argümana nazaran Elizalde, etraftaki kabile üyelerini para ve toprak vaadiyle kandırarak onlardan mağaralarda “ilkel insan” rolü yapmalarını istemişti. Hatta kümedeki birtakım isimlerin aslında üniversite eğitimi aldığına dair önemli lakin kanıtlanması güç söylentiler yayıldı.

Dil bilimcilerin yaptığı araştırmalar ise apayrı bir noktaya işaret ediyor. Tasaday lisanının etraf lisanlarla olan bağları, bu kümenin 600 yıl değil, yaklaşık 150 yıl önce ana kümeden koparak ormana çekildiğini gösterdi. Yani ortada büsbütün uydurma bir kabile olmasa bile, anlatılan “binlerce yıllık izolasyon” öyküsünün büyük bir mübalağa olduğu anlaşıldı. Antropolog Jean-Paul Dumont’a nazaran, hükümet bu gizemli halkın şöhretini kendi çıkarları doğrultusunda körükledi.

1988’de Filipinler hükümeti bu halkı resmi bir azınlık grubu olarak tanıdı lakin bilim dünyasındaki bölünme son bulmadı. Kimi akademisyenler ormandaki izole ömrün gerçekliğine inanırken, bazıları tüm sürecin politik bir senaryo olduğunu savunuyor. Tasadaylar, bugün hala tam bir sahtekarlık mı yoksa abartılmış bir gerçeklik mi olduğu çözülemeyen büyük bir sır olarak tarihteki yerini koruyor.