Sıra dışı jet motoru teknolojisi geri döndü: ABD’nin yeni İHA’sında kullanılacak

ABD merkezli Shield AI, dikey kalkış ve iniş (VTOL) kabiliyetine sahip X-BAT insansız savaş uçağı geliştirme programında yeni bir aşamaya geçti. Şirket, General Electric F110-GE-129 turbofan motoru ile F-16 üzerinde 1990’lı yıllarda test edilen AVEN (Axisymmetric Vectoring Exhaust Nozzle) itki yönlendirme nozülünü başarıyla entegre ettiğini duyurdu.

Aktarılanlara göre Shield AI ile GE Aerospace ekipleri, entegrasyon, aktüasyon ve motor ilk çalıştırma testlerini başarıyla tamamladı. Şirket, F110 motorunu X-BAT için Kasım 2025’te tercih ettiğini açıklamıştı. X-BAT’in bu yıl içinde ilk uçuşunu gerçekleştirmesi planlanıyor.

Haberi okuduğunuz için teşekkürler, bizi takip etmeyi unutmayın!

AVEN sistemi dikey uçuşu mümkün kılıyor

AVEN, değişken geometrili yapısı sayesinde uçuş sırasında genişleyip daralabilen ve farklı yönlere hareket edebilen bir egzoz nozülü olarak görev yapıyor. Sistem, motor itişini farklı eksenlere yönlendirerek uçağın dikey kalkış, iniş ve havada dengede kalmasını sağlıyor. Aynı zamanda çok daha güçlü manevra kabiliyeti de kazandırıyor.

Shield AI tarafından paylaşılan son görüntülerde nozülün farklı şekiller alarak VTOL operasyonları için gerekli hareketleri gerçekleştirdiği görüldü. Şirkete göre bu çalışma, 1990’lardan bu yana AVEN donanımı, kontrol sistemleri ve motorun tek bir platformda birlikte test edildiği ilk tam kapsamlı entegrasyon olma özelliğini taşıyor.

F-16’da kullanılan teknoloji yeniden sahnede

AVEN nozülü ilk olarak F-16 MATV deneysel uçağında kullanılmış, daha sonra NF-16D VISTA ve günümüzde X-62A VISTA olarak bilinen test platformuna aktarılmıştı.

1990’lı yıllarda AVEN sistemi 73 saat yer testi ve 95 uçuşta toplam 135 saatlik uçuş deneyimi elde etmişti. Yenilenen nozül şimdi ise X-BAT prototipi üzerinde gerçekleştirilecek uçuş testlerine hazırlanıyor.

Öte yandan X-BAT’e güç verecek General Electric F110-GE-129, günümüzde F-16 Block 50 ve sonraki versiyonlar, F-15E Strike Eagle, F-15K Slam Eagle, F-15SA, F-15QA ve F-15EX savaş uçaklarında kullanılan kanıtlanmış bir turbofan motor. Bu motor KAAN’ın ilk iki bloğunda da kullanılacak.

Pistten bağımsız operasyon yapabilecek

AVEN sistemi, X-BAT’in en önemli özelliklerinden biri olan pist ve hava üssüne ihtiyaç duymadan görev yapabilmesini mümkün kılıyor.

X-BAT, Lockheed Martin’in geliştirdiği Vectis tam gizlilik özellikli insansız savaş uçağı ile birlikte ABD Hava Kuvvetleri’nin sadık kanat arkadaşı programının ikinci aşaması kapsamında değerlendirilen otonom savaş uçağı adayları arasında yer alıyor.

Shield AI’nin daha önce paylaştığı takvime göre ilk dikey kalkış testi 2026’da, tam sistem uçuş testleri ve operasyonel doğrulama 2028’de, seri üretimin ise 2029 yılında başlaması hedefleniyor.

Shield AI’nin geliştirdiği Hivemind otonom uçuş yazılımını kullanan X-BAT, pist altyapısına ihtiyaç duymadan görev yapabilmesiyle öne çıkıyor. Şirket, platformun ticari gemiler, savaş gemileri, amfibi hücum gemileri, uçak gemileri ve uzak adalar gibi farklı noktalardan görev yapabileceğini, tek başına veya insanlı savaş uçaklarıyla birlikte operasyon gerçekleştirebileceğini belirtiyor.

İnsansız savaş uçağı, her biri F-35 ile benzer büyüklükte olan dahili istasyonlarında 900 kilograma kadar mühimmat taşıyabiliyor. Ürettiği 80 kW elektrik gücü elektronik harp ile istihbarat, gözetleme ve keşif (ISR) sistemlerini desteklerken aktif ve pasif radar görevlerine de imkan tanıyor.

Şirketin paylaştığı verilere göre X-BAT’in yaklaşık 1.600 kilometre muharebe yarıçapına ulaşması bekleniyor. Platformun ayrıca AGM-158 JASSM, AGM-158 LRASM ve AGM-154 JSOW gibi uzun menzilli hassas taarruz mühimmatlarını kullanabilecek şekilde tasarlandığı belirtiliyor.