Türkiye, Avrupa’da İlk Ülke Olarak Orman Yangınlarında İHA Kullandı

Türkiye, orman yangınlarıyla mücadelede yüksek teknolojili insansız hava araçlarını operasyonel olarak kullanan Avrupa’daki ilk ülke konumunda. Orman Genel Müdürü Bekir Karacabey, dünyada orman gözetimi ve yangın söndürme operasyonlarında İHA kullanan yalnızca iki ülke bulunduğunu, bunlardan birinin Türkiye olduğunu belirtti.

Haberi okuduğunuz için teşekkürler, bizi takip etmeyi unutmayın!

Uygulama, Orman Genel Müdürlüğü (OGM) ile Baykar arasında 2020 yılında başlayan iş birliğine dayanıyor. Aradan geçen sürede İHA’lar, kule ve kara ekiplerinden oluşan klasik yangın gözetim yapısının üzerine eklenen bir katman hâline geldi.

OGM envanterinde ülke genelinde görev yapan 14 insansız hava aracı bulunuyor. Filoda iki tip öne çıkıyor:

• Bayraktar TB2: Orta irtifada uzun süre havada kalabilen, geniş alan taramasına uygun taktik İHA
• AKSUNGUR: Daha yüksek faydalı yük kapasitesi ve daha uzun havada kalış süresiyle geniş bölgelerin sürekli gözetiminde kullanılan platform

Kurumun 2026 yılı hava filosu ise toplam 28 uçak, 119 helikopter ve 14 İHA‘dan oluşuyor. Bu, bir önceki yıla göre 16 hava aracı artışa karşılık geliyor.

İHA’ların yangın mücadelesindeki asıl katkısı taşıdıkları sensörlerden geliyor. Platformlar, gece görüşü sağlayan termal (IR) kameralarla donatılmış durumda. OGM’nin aktardığına göre bu kameralar, yüksek irtifadan çok uzak mesafelerdeki küçük ısı kaynaklarını dahi ayırt edebiliyor.

Termal görüntünün en kritik avantajı, dumanın görüş engeli oluşturduğu koşullarda çalışabilmesi. Alevin görünmediği ama sıcaklığın devam ettiği bölgeler böylece tespit edilebiliyor. Aynı özellik, söndürme sonrası ateş kalıntısı ve gizli sıcak nokta taramasında da kullanılıyor; bu sayede yeniden alevlenme riski erken aşamada saptanıyor.

İHA’lardan gelen görüntüler Ankara’daki Yangın Yönetim Merkezi‘ne canlı olarak aktarılıyor. Merkezde görev yapan personel, tablet bilgisayarlar üzerinden sahadaki ekipleri yönlendiriyor. Sistem, kamera ağı ve yapay zekâ destekli Karar Destek Sistemi ile birlikte çalışıyor.

İHA’ların operasyonel yükü rakamlara da yansıyor. Yoğun yangın dönemlerinde platformlar günlerce süren kesintisiz gözcülük görevleri üstleniyor. 2024 yılının ağustos ayında yaşanan yoğun dönemde İHA’lar, dört günlük süre içinde 258 orman yangınında toplam 301 saat uçuş gerçekleştirdi.

Erken tespit kapasitesinin artması ve yapay zekalı sistemler ile birlikte yangınlar 2 dakika içinde tespit edilerek, yangınlara ilk müdahale süresi 12 dakikaya kadar indi. Orman yangınlarında müdahale hızının, yanan alan büyüklüğünü belirleyen en kritik değişken olduğu göz önüne alındığında bu sürenin operasyonel karşılığı büyük.

Türkiye’nin yangın mücadele altyapısı; 776 gözetleme kulesi, 1.686 arazöz ve 15 bin 500’ü aşkın yangın işçisiyle destekleniyor.

Neden İHA?

İnsansız hava araçlarının yangın mücadelesindeki üstünlüğü üç başlıkta toplanıyor. Birincisi havada kalış süresi: Helikopter ve uçakların aksine İHA’lar bir bölge üzerinde saatlerce dolaşabiliyor, bu da sürekli gözetim anlamına geliyor.

İkincisi gece kabiliyeti. Yangın söndürme uçak ve helikopterlerinin görüş koşulları nedeniyle operasyon yapamadığı gece saatlerinde İHA’lar termal kameralarıyla yangının seyrini izlemeyi sürdürüyor.

Üçüncüsü ise risk faktörü. Duman, türbülans ve düşük görüş gibi zorlu koşullarda mürettebat riski ortadan kalkıyor; platform, insanlı hava aracının giremeyeceği koşullarda görev yapabiliyor.