Küresel ısınma, Pasifik ve Hint Okyanusu arasındaki bağlantıyı zayıflatıyor

Küresel ısınmanın etkilerini deniz seviyelerinin yükselmesinde veya okyanusların daha fazla ısınmasında görebiliyoruz. Ancak etkiler sadece bunlarla sınırlı olmayabilir. Yeni bir araştırmaya göre Pasifik ve Hint Okyanusu arasında yüzyıllardır devam eden önemli bir iklim bağlantısı son birkaç on yılda belirgin biçimde değişti. Bu bağlantının zayıflaması, yağış düzenlerinden uzun vadeli iklim tahminlerine kadar geniş bir alanda sonuçlar doğurabilir.

Haberi okuduğunuz için teşekkürler, bizi takip etmeyi unutmayın!

Değişimler birbirini eskisi gibi etkilemiyor

Tropikal Pasifik’teki sıcaklık dalgalanmaları, atmosfer aracılığıyla binlerce kilometre uzaktaki Hint Okyanusu’nun sıcaklığını etkileyebiliyor; bu durum, iki okyanus arasında uzaktan bir iklim iletişimini işaret ediyor.

Nature Communications’ta yayımlanan yeni bir çalışma, bu sistemin kritik bir bileşeninin son yıllarda alışılmadık bir şekilde davrandığını gösteriyor. Araştırmacılar, Pasifik atmosferik dolaşımı ile tropikal Hint Okyanusu sıcaklıkları arasındaki uzun vadeli ilişkiyi, son birkaç on yılda dramatik biçimde zayıflayıp yön değiştirdi olarak buldu. Bu ilişkinin temelinde, tropikal Pasifik’te hareket eden geniş hava akımı sistemi olan Walker döngüsü yatıyor.

Sıcak okyanus suları üzerinde yükselen hava atmosferde ilerliyor, başka bölgelerde alçalıyor ve yüzeye yakın rüzgarların oluşmasına katkı sağlıyor. El Nino gibi olaylarda zayıflayabilen Walker döngüsündeki değişimler, atmosferik bir köprü üzerinden Hint Okyanusu’nun sıcaklığını da etkileyebiliyor.

Önceki dönemlerde Pasifik’teki değişimler, Hint Okyanusu’ndaki genel sıcaklık değişimini yansıtan Indian Ocean Basin Mode ile büyük ölçüde aynı yönde seyrediyordu; ancak yakın zamanda bu ilişki bozuldu.

Çalışma, tropikal Hint Okyanusu’nun 1950’lerden bu yana her on yılda yaklaşık 0,1 derece ısındığını, Pasifik Walker döngüsünün ise 1980’lerden itibaren güçlendiğini ortaya koydu. Bu durum, iki sistem arasındaki ilişkinin yönünü son yıllarda tersine çevirdi.

İklim bilimci Caroline Ummenhofer, küresel ısınma ve insan kaynaklı emisyonların artık Pasifik’in Hint Okyanusu üzerindeki doğal etkisini bastırdığını ifade etti.

Geçmişte de benzer bir kopuş yaşandı

Araştırmacılar, modern gözlemlerin yalnızca bir asır süreceği göz önüne alındığında bu değişimin doğal bir dalgalanma olup olmadığını araştırdı. Shawn Wang liderliğindeki ekip, güncel gözlemleri iklim modelleriyle birlikte geçmişten elde edilen doğal kayıtlarla karşılaştırdı; çalışma 35 mercan kaydı, üç ağaç halkası kaydı ve bir sarkıt kaydı içerdi.

Bu istisna, 1815’teki Tambora Dağı patlaması da dahil olmak üzere güçlü tropikal volkanik faaliyetlerin aynı döneme denk geldiği bir periyodla örtüşüyor. Büyük patlamalar, ürettikleri kükürt aerosollarla Güneş ışığını azaltarak Dünya’yı geçici olarak soğutuyor; eşit olmayan soğuma ise okyanus sıcaklıklarını ve rüzgarları değiştirerek iki sistem arasındaki bağlantıyı bozabiliyor.

Bu doğal iklim arşivleri kullanılarak 1631-1990 arasındaki Indo-Pasifik iklimi yeniden oluşturuldu. Sonuçlara göre yaklaşık dört yüzyıl boyunca iki okyanus büyük ölçüde birlikte hareket etti. Ancak 1810-1850 döneminde bağlantı belirgin şekilde zayıfladı.

Dolayısıyla bu ilişki geçmişte de kopmuştu; 19. yüzyıldaki değişimin temel nedeni volkanik patlamalar iken, günümüzdeki kopma uzun vadeli insan kaynaklı ısınmayla birlikte ortaya çıkıyor.

Modern değişim olağan dışı

Araştırmacılar, 1945-2025 dönemindeki ilişkiyi, geçmiş bin yılı kapsayan simülasyon ve iklim rekonstrüksiyonlarındaki benzer 80 yıllık dönemlerle karşılaştırdı. Sonuç olarak, günümüzdeki değişimin, geçmişte doğal olarak gözlemlenen dalgalanmaların ötesine geçtiği belirlendi.

Bu durum, Pasifik ve Hint Okyanusu arasında tüm iklim bağlantılarının tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmiyor. Örneğin, Hint Okyanusu Walker döngüsüyle ilişkili başka bir bağlantıda benzer ölçekte önemli bir değişim gözlenmedi. Ancak bu değişim, iklim tahminleri için kritik önem taşımaktadır. Tropikal okyanuslar arasındaki istikrarlı ilişkiler, mevsimsel ve uzun vadeli iklim öngörülerinde önemli bir mekanizma olarak hizmet eder; bu bağlantıların bozulması, özellikle Afrika, Asya ve Avustralya’daki yağış desenleri ile bölgesel su kaynaklarının yönetiminde yeni belirsizlikler doğurabilir.

Araştırmacılar, modellerin 19. yüzyıldaki volkanik değişimin tüm ayrıntılarını açıklayamadığını ve küresel ısınma sürecinde Pasifik Walker döngüsünün gelecekte nasıl değişeceğinin henüz net olmadığını belirtiyor.