Yaşlanmayı yavaşlatacak ilaç mı var? İlk bulgular şaşırtıcı

Metin, görüntü veya video üretiminin ötesinde yapay zeka, ilaç geliştirme süreçlerinde de artan bir rol oynuyor. Yeni bir çalışma, bu teknolojinin yaşlanma sürecinin etkilerini azaltma potansiyelini ortaya koyuyor.

Haberi okuduğunuz için teşekkürler, bizi takip etmeyi unutmayın!

Insilico Medicine’in yapay zeka destekli çalışmasıyla ortaya çıkan rentosertib adlı deneysel ilaç, ilk verilerde biyolojik yaş göstergelerinde azalma sağladığını gösteriyor. Ancak bilim insanları, bu bulguların ilacın ömrü uzatıp uzatmadığını ya da gerçek anlamda yaşlanmayı yavaşlattığını kanıtlamadığını belirtiyor.

İlaç aslında bir akciğer hastalığı için geliştirildi

Rentosertib’in temel amacı yaşlanma değildi; araştırmacılar, akciğer dokusunda kalınlaşma ve yara oluşumuna neden olan idiyopatik pulmoner fibrozis (IPF) adlı kronik hastalığın tedavisine odaklandı.

Şirket, yapay zekayı hastalıkla ilişkili olabilecek hedefleri tanımlamak ve bu hedeflere etki edebilecek yeni moleküller tasarlamak amacıyla kullandı. Bu süreçte ortaya çıkan rentosertib, sonrasında klinik denemelere tabi tutuldu.

Geçen yıl yapılan bir çalışmada, ilacın IPF hastalarının akciğer kapasitesinde olumlu etkiler yarattığı bildirildi. Araştırmacılar, aynı deneyden elde edilen verileri yaşlanma perspektifinden de değerlendirdi.

Altı farklı ölçüm aynı yönde sonuç verdi

Bilim insanları, hastaların biyolojik yaşındaki değişimi izlemek amacıyla yapay zeka destekli altı farklı “yaşlanma saati” sistemi uyguladı. Bu modeller, kandaki proteinler ve vücudun fonksiyonel verilerini analiz ederek bireyin tahmini biyolojik yaşını belirliyor.

Deneye katılan hastalar 12 hafta boyunca izlenirken, rentosertib alan grubun altı farklı ölçüm sisteminde tahmini biyolojik yaşta azalma gözlemlendi.

Bazı analizlerde yaş düşüşü birkaç yıla kadar var etti; ancak bu, katılımcıların gerçek anlamda birkaç yıl gençleştiği demek değil. Bulgular, kullanılan biyolojik yaş modellerinin hesapladığı değerlerdeki değişikliği yansıtıyor.

Sonuçlar neden kesin bir kanıt değil?

Çalışmanın en belirgin kısıtı katılımcı sayısıdır; analiz yalnızca yaklaşık 40 IPF hastasından elde edilen veriye dayanmaktadır. Ayrıca, araştırmacılar bu deneyin başlangıçta yaşlanmayı incelemek amacıyla tasarlanmamış olduğunu belirtti.

Dolayısıyla, gözlemlenen değişimin gerçek yaşlanma yavaşlamasından mı yoksa hastaların akciğer sağlığındaki iyileşmeden mi kaynaklandığı şu anda net değil.

Bilim camiası, biyolojik yaş hesaplayan “yaşlanma saatlerinin” güvenilirliği konusunda hâlâ uzlaşma sağlayamamış durumda. Çeşitli sistemler farklı verileri analiz ederken, biyolojik yaş için evrensel kabul görmüş tek bir ölçüm yöntemi henüz bulunmamaktadır.

Rentosertib’in sağlıklı bireylerde yaşlanma karşıtı etkileri de henüz incelenmemiştir.

Yapay zeka ilaç geliştirmede yeni bir kapı açıyor

Çalışmanın öne çıkan yönü, ilacın geliştirilme sürecidir. Insilico Medicine, geniş sağlık verileri, kan testleri ve bilimsel araştırmaları analiz eden yapay zeka sistemleriyle çalışıyor. Şirket, bu sistemleri kullanarak hastalıkla ilişkili olabilecek proteinleri tanımlar ve ardından bu hedeflere bağlanabilecek yeni moleküller tasarlar.

Rentosertib, bu yaklaşım sayesinde ortaya çıktı.

Bu yeni araştırma, yapay zeka destekli ilaç geliştirme çalışmalarının yalnızca belirli hastalıkları tedavi etmekle sınırlı kalmayabileceğini ortaya koyuyor. Benzer yöntemlerin, gelecekte yaşlanma ile ilişkili biyolojik süreçleri hedefleyen ilaçların araştırılmasında da kullanılabileceği öne sürülüyor.

Fakat rentosertib için yolculuk henüz başında. İlacın daha geniş hasta popülasyonlarında test edilmesi ve farklı klinik aşamalardan geçmesi gerekmektedir. Sağlıklı bireylerde benzer sonuçların ortaya çıkıp çıkmayacağı ise gelecekte yapılacak araştırmalarla belirlenecek.

Fotoğraf: Reuters