99 Yıl Süren Dünyanın En Uzun Laboratuvar Deneyi: Bir Damla İçin Yıllarca Bekleniyor

Bir maddenin katı görünmesi, mutlaka katı olduğu anlamına gelmeyebilir. Avustralya’nın Queensland Üniversitesi’nde neredeyse bir asırdan beri devam eden Zift Damlaması deneyi, bu durumu en ilginç biçimde gösteriyor. Guinness Dünya Rekorları’na göre, dünyanın en uzun süredir devam eden laboratuvar deneyini temsil eden çalışma 1927 yılında başlatıldı.

Haberi okuduğunuz için teşekkürler, bizi takip etmeyi unutmayın!

Deneyin odak noktası, katran türevi siyah madde olan zift. Oda sıcaklığında son derece sert ve kırılgan hâle gelen bu madde, bir çekiç darbesiyle parçalanabilecek kadar katı gibi görünse de aslında çok yüksek viskoziteye sahip bir akışkan. Suyun yaklaşık 100 milyar katı viskoz olan zift, hareketini insan gözüyle günlük zaman ölçeğinde fark edemeyecek kadar yavaş gerçekleştiriyor.

İlk damla için sekiz yıl beklendi

Queensland Üniversitesi’nin ilk fizik profesörü Thomas Parnell, 1927’de zifti ısıtarak cam bir huninin içine döktü. Maddenin yerleşmesi ve soğuması için üç yıl beklenip, 1930 yılında huninin alt kısmı kesildi ve deney resmen başladı.

Ancak yerçekimi altında hareket eden ziftin ilk damlasının kopması için sekiz yıl geçmesi gerekti. Sonraki damlalar da benzer şekilde yıllara yayılan aralıklarla düştü. Sekizinci damla 2000 yılının sonlarında, dokuzuncu damla ise Nisan 2014’te koptu.

Deney, iklim kontrollü bir ortamda yürütülmediği için mevsimlere bağlı sıcaklık değişimleri ziftin akış hızını etkiliyor. Bu nedenle damlalar arasındaki süre her zaman aynı kalmıyor.

Düşme anını kimse canlı göremedi

Deneyin en ilginç ayrıntılarından biri, bugüne kadar hiçbir araştırmacının damlanın koptuğu anı doğrudan gözlemleyememesidir. 52 yıl boyunca deneyin koruyucusu Profesör John Mainstone da dahil olmak üzere bilim insanları, çeşitli nedenlerle düşüş anlarını kaçırdı. Kamera sistemleri kullanılmış olsa da teknik aksaklıklar nedeniyle damlanın kopuşu şimdiye kadar eksiksiz biçimde kayda alınamadı.

Yaklaşık bir asır önce başlayan deneyin yakın zamanda sona ermesi de beklenmiyor. Hunide, mevcut akış hızı dikkate alındığında ziftin önümüzdeki yaklaşık 100 yıl boyunca damlamaya devam etmesine yetecek miktarda malzeme bulunuyor.