Boynunda orak, çenesinde taş: Doğu Avrupa’nın vampir mezarları

Mezara orak, büyük taş veya çivi yerleştirmek bugün garip gelebilir. Ancak yüzyıllar önce Doğu Avrupa’nın bazı kesimlerinde bu eşyalar sıradan cenaze aksesuarları değil, ölülerin geri dönmesini önlemek amacıyla kullanılan önlemlerdir.

Haberi okuduğunuz için teşekkürler, bizi takip etmeyi unutmayın!

Orta Çağ’a kadar uzanan inanç sisteminde beden ve ruh ayrı ayrı kabul ediliyordu. Ölümden sonra ruhun yaklaşık kırk gün boyunca serbestçe dolaşabildiğine inanılırken, çoğu insan için ruh tehlike arz etmiyordu. Yine de bazı bireylerin ölümden sonra vampir gibi dönüşebileceği korkusu oldukça güçlüydü. Bu inancın izleri, günümüze ulaşan mezarlarda açıkça görülüyor. Bazı iskeletlerin boğazına taş yerleştirilmiş, bazılarına omurgaya çivi çakılmış ya da boyun çevresine orak bırakılmıştı. Amaç, ölen kişinin mezardan çıkmasını ya da yaşayanlara zarar vermesini engellemekti.

Drawsko Mezarlığında Sıradışı Altı Gömülmüş Kişi

Polonya’nın kuzeybatısındaki Drawsko köyünde bulunan Drawsko 1 mezarlığı, bu uygulamaların en dikkat çekici örneklerinden bazılarını barındırıyor. Orta Çağ’dan bu yana yerleşimin bulunduğu bölgede, 17. ve 18. yüzyıllara tarihlenen mezarlar üzerinde 2008 ile 2012 yılları arasında incelemeler yapıldı.

Araştırılan 285 insan iskeletinden altısı, dönemin yaygın gömme alışkanlıklarından belirgin biçimde ayrılıyordu. Bu kişilerin bazılarında boyun ya da karın bölgesine orak yerleştirilmişti. Bazılarının çene altında büyük taşlar bulundu; kimi mezarlarda ise omurgaya çakılmış çiviler tespit edildi.

Orakların, bedenin mezardan kalkmaya çalışması halinde başın kopmasını ya da karın bölgesinin yarılmasını sağlayacak biçimde konumlandırıldığı düşünülüyor. Çene altına bırakılan taşların ise ölünün ağzını kullanmasını, dolayısıyla yaşayanları ısırmasını veya onlarla beslenmesini engellemeyi amaçladığı değerlendiriliyor. Daha da ilginç olan, bu altı kişinin mezarlığın dışında tutulmamış olması. Sıra dışı yöntemlerle gömülmelerine rağmen diğer ölülerle aynı mezarlıkta yer aldılar.

Neden özellikle bu kişiler seçildi?

Araştırmacılar uzun süre bu kişilerin yabancı olabileceğini ya da bir salgın hastalıkla ilişkilendirildiklerini düşündü. Ancak diş minesinden yapılan izotop analizleri, söz konusu insanların bölge dışından gelmediğini gösterdi. Kemiklerinde belirgin bir travma ya da hastalık izine de rastlanmadı.

Bu sonuçlar, neden “tehlikeli ölüler” olarak görüldükleri sorusunu açık bırakıyor. Olasılıklardan biri kolera gibi iskelette iz bırakmayan salgın hastalıklar. Böyle dönemlerde ilk ölen kişinin doğaüstü bir tehditle ilişkilendirilmiş olabileceği düşünülüyor. Bir başka ihtimal ise toplum içindeki kimlikleri, davranışları veya statülerinin onları diğer insanlardan ayırmış olması.

Drawsko mezarları bu nedenle yalnızca vampir inanışları açısından değil, geçmiş toplumların ölümle ve toplum dışı kabul edilen kişilerle nasıl başa çıktığını anlamak bakımından da önem taşıyor. Bir insanın hayattayken nasıl algılandığı, bazen öldükten sonra bedenine nasıl davranılacağını da belirleyebiliyordu.