ABD Elektrik Şebekesi Karanlığa Düşebilir: Sadece 9 Trafo Merkezi Yetiyor

ABD’nin eski Federal Enerji Düzenleme Komisyonu (FERC) Başkanı Jon Wellinghoff, bu hafta New York Times’a dikkat çekici açıklamalarda bulundu. Wellinghoff’a göre ABD’nin eskimeye başlayan elektrik şebesi risk altında. Bazı kritik trafo merkezlerinin devre dışı bırakılması, ABD’nin tamamını 18 ay veya daha uzun süre karanlıkta bırakabilecek bir zincirleme çöküşü tetikleyebilir.

Haberi okuduğunuz için teşekkürler, bizi takip etmeyi unutmayın!

ABD’nin Elektrik Şebekesini Karanlığa Gömmek İçin Sadece 9 Trafo Merkezi Yeterli Olabilir

ABD’nin elektrik altyapısı tek bir şebekeden oluşmaz; Western Interconnection, Eastern Interconnection ve Texas Interconnection olarak adlandırılan üç büyük sistem vardır. Elektrik santrallerinden gelen enerji yüksek gerilim hatlarıyla bölgelere taşınır ve trafo merkezleri aracılığıyla yerel dağıtım şebekelerine yönlendirilir. Eski FERC başkanı, bu dağıtımda kritik rol oynayan bir avuç trafo merkezini hedef alan bir saldırının neredeyse tüm ülkeyi karanlığa gömebileceğini vurguladı. Wellinghoff, bu senaryoda sorunun tamamen giderilmesinin aylar süreceğini belirtti. Hatta, çok sayıda şehrin 18 ay boyunca karanlıkta kalabileceğine dair bir senaryonun da mümkün olduğunu ifade etti.

Jon Wellinghoff, yıllardır bu tür saldırıların ve olası sonuçlarının araştırmalarını yürütüyor. Eski FERC başkanını bu risk konusunda uyaran olay, 2013 yılında Kaliforniya’da bir trafo merkezine düzenlenen silahlı saldırıydı. 17 transformatör hedef alındı ve tesisin yeniden çalışır hâle gelmesi yaklaşık bir ay sürdü. Olayın ardından FERC, kritik trafo merkezlerinin devre dışı bırakılması durumunda elektrik şebekesinde oluşabilecek zincirleme etkileri inceleyen bir analiz yaptı. Analizde ABD’nin üç büyük elektrik sistemindeki en kritik trafo merkezleri değerlendirildi. Wellinghoff’un The New York Times Magazine’e aktardığı sonuçlara göre, üç sistemde toplam 9 kritik trafo merkezinin devre dışı bırakılması ülke genelindeki elektrik sistemini çökertebilecek bir etki yaratabiliyor. Burada belirli 9 tesisin hedef alınması zorunlu değil; her bölgedeki en kritik 10 trafo merkezinden yeterli sayıda devre dışı bırakıldığında benzer sonuç ortaya çıkabilir.

Zarar Gören Ekipmanlar Öyle Hemen Yenisiyle Değiştirilemiyor 

Bir elektrik şebekesinin çökmesi durumunda en büyük problemlerden biri, hasar gören ekipmanların hızlı şekilde değiştirilememesi. Özellikle büyük güç transformatörleri, sıradan elektrik ekipmanları gibi kolayca üretilip yerine konulamıyor. Bunlar oldukça büyük, karmaşık ve çoğu zaman belirli şebeke koşullarına göre üretilen ekipmanlar. Dolayısıyla ciddi bir hasarın ardından yeni bir transformatörün üretilmesi, taşınması ve kurulması uzun zaman alabiliyor.

Nitekim son dönemde bu yenileme zorluğunu gözler önüne seren bazı somut örnekler de yaşandı. Bu ay ABD’nin kuzeybatısını etkileyen şiddetli fırtınalar, Indiana şehrinde bazı bölgeleri elektriksiz bıraktı. Bu olayın üzerinden bir hafta geçmiş olmasına rağmen 100 bine yakın insan hâlâ elektriksiz durumda. ABD gibi kendisini dünyanın zirvesinde konumlandıran bir ülkede insanların bir hafta elektriksiz kalması, şebekenin ne kadar kırılgan olduğunu gözler önüne seriyor.

Üstelik ABD elektrik şebekesindeki kritik ekipmanların önemli bir bölümü oldukça eski. New York Times’ın aktardığı bilgilere göre, dağıtım şebekelerinde kullanılan transformatörlerin yüzde 75’inden fazlası 50 yıllık beklenen kullanım ömrünü aşmış durumda.

Risk Yalnızca ABD’ye Özgü Değil

Her ne kadar Wellinghoff’un uyarısı ABD’nin elektrik altyapısına yönelik spesifik bir felaket senaryosuna odaklanıyor olsa da aslında bu tarz bir risk diğer ülkeler için de pekâlâ söz konusu. Elektrik şebekelerinin yaşlanması, kritik ekipmanların üretim ve tedarik sürelerinin uzaması, aşırı hava olayları ve fiziksel ya da siber saldırılar, farklı ülkelerde de benzer şekilde geniş çaplı kesintilere yol açabilir. Nitekim geçtiğimiz yıl İspanya ve Portekiz’de bunun bir benzerini görmüştük. Bu yüzden elektrik şebekelerine yönelik bu riskleri değerlendirmek ve olası senaryolara karşı önlemler geliştirmek büyük önem taşıyor.