ABD’nin uzay araçları suya inerken, Rusya sebep bozkırları tercih ediyor?

Geri dönüş stratejileri, uzay sanayisinde en az fırlatma anı kadar büyük bir mühendislik ve planlama gerektirir. Dünya dışındaki vazifelerini tamamlayan mürettebatın yeryüzüne ayak basacağı yer, her ülkenin kendi harita yapısına nazaran şekilleniyor.

Haberi okuduğunuz için teşekkürler, bizi takip etmeyi unutmayın!

Yıllardır Amerikan astronotlarının okyanusun ortasına süzüldüğü yumuşak karelere alışmış olsak da Rusya kendi kozmonotlarını uçsuz bucaksız bozkırların ortasına indirmeyi seçiyor. Birinci bakışta bu durum iki eski kutbun rekabeti üzere algılansa da arka planda büsbütün coğrafyanın dikte ettiği zarurî kurallar yer bilinmeyen.

Amerika Birleşik Devletleri, iki büyük okyanusa olan geniş kıyıları ve gelişmiş deniz gücü sayesinde lojistik açıdan şanslı bir avantaja sahip. NASA, uzay üslerini kıyı şeritlerine konumlandırarak işe başlıyor. Geri dönen modüller ise devasa paraşüt sistemleriyle suya bırakılıyor. Suyun doğal darbe emici yapısından faydalanılan bu sistem, 1961 yılından bu yana ülkenin değişmez standardı haline geldi. Operasyonun inançlı tahliye kısmını ise deniz kuvvetleri ile uzay ajansı ortaklaşa üstleniyor.

Moskova cephesinde ise planlar büsbütün farklı bir gerçekliğe çarpıyor. Rusya, aslında ABD’den çok daha uzun bir kıyı şeridini elinde tutuyor. Ancak bu kıyıların neredeyse tamamı, iklim şartları son derece çetin olan Arktik Okyanusu’na açılıyor. Dondurucu suların ortasında arama kurtarma faaliyeti yürütmek neredeyse imkansız olduğu için mühendisler, fırlatmaları denizden uzak olan Kazakistan’daki Baykonur Üssü üzerinden planlıyor. Bu durum, dönüş kapsüllerinin de boş ve geniş kara topraklarına inmesini zarurî kılıyor.

Geçmişte Rusların su yüzeyine dikey iniş gerçekleştirdiği tek bir zarurî istisna yaşandı. 1976 yılındaki Soyuz 23 görevi, yaşanan teknik aksaklıklar sonucunda kısmen donmuş bir gölün ortasında noktalandı. Modüldeki iki kozmonot, eksi derecelerde yaklaşık dokuz saat boyunca kurtarma takımlarını beklemek durumunda kaldı. Mevtin kıyısından dönülen bu tehlikeli deneyim, ülkenin karaya iniş siyasetine sıkı sıkıya bağlanmasını sağladı.

Karaya çarpma tesiri fren roketleriyle hafifletiliyor

Sert toprağa dikey iniş yapmanın getirdiği fizikî yükler hayli ağır. Suyun sağladığı esneklik karada bulunmadığı için Soyuz kapsülleri yere temas etmeden çabucak evvel, suratlarını saniyede 1,5 metrenin altına indiren özel frenleme roketlerini devreye sokuyor. Böylelikle, Amerikan kapsüllerinin suya çarparken maruz kaldığı saniyede 24 metrelik sert tesir bir nebze de olsa azaltılıyor.

Ancak bu fren düzeneği bile iniş sürecini tam manasıyla konforlu bir hale getirmek için kâfi değil. 2011 yılında vazifesini tamamlayan İtalyan astronot Paolo Nespoli, yaşadığı tecrübesi büyük bir kamyonla küçük bir arabanın kafa kafaya çarpışmasına benzetmişti. Nespoli, o senaryodaki ezilen küçük aracın kendileri olduğunu söz ediyor.