ABD’yi telaşlandıran yapay zekâ atağı: Çin için yeni yasak hazırlığı

Çin merkezli yapay zekâ teşebbüsü Moonshot, birkaç gün evvel Kimi K3 isimli yeni açık yüklü modelini duyurdu. 2,8 trilyon parametreye sahip model, FrontierSWE kodlama testinde 81,2 puan aldı. Bu sonuçla OpenAI’ın GPT-5.6 Sol modeli ile Anthropic’in Claude Fable 5 modelini geride bıraktı.

Haberi okuduğunuz için teşekkürler, bizi takip etmeyi unutmayın!

Bu gelişme, uzun müddettir lisana getirilen “Çinli yapay zekâ modelleri ABD’nin aylarca gerisinde” görüşünü tekrar tartışmaya açtı.

ABD’de yeni kısıtlamalar konuşuluyor

Kimi K3’ün akabinde ABD’de dikkat çeken tezler ortaya çıktı. Gelen bilgilere nazaran kimi hükümet yetkilileri, Çin’in yapay zekâ alanındaki ilerlemesinden kaygı duyuyor. Bu sebeple ABD merkezli şirketlerin Çin’in açık yüklü yapay zekâ modellerine erişimini sonlandıracak yeni adımlar gündeme gelebilir.

İddialara nazaran bu planın hedefi, geliştiricileri OpenAI ve Anthropic üzere ABD merkezli şirketlerin tahlillerine yönlendirmek.

Çinli yapay zekâ şirketleri kara listeye alınabilir

Haberlere göre ABD Ulusal Güvenlik Ajansı (NSA) ile Beyaz Saray Ulusal Siber Direktörlük Ofisi, geçen yıl Çin merkezli yapay zekâ modelleri için güvenlik uyarısı yayımlamayı kıymetlendirdi. Taslak çalışmada ABD’li şirketlerin bu modelleri kullanmaması tavsiye edilirken, birtakım Çinli yapay zekâ laboratuvarlarının “Entity List” olarak bilinen kara listeye eklenmesi de masaya geldi.

Bir şirket bu listeye girerse ABD hükümetinin müsaadesi olmadan teknolojilerinin kullanılması zorlaşıyor. Ayrıyeten üretim sürecinde ABD teknolojisi, yazılımı yahut ekipmanı kullanılan eserlerin bu şirketlere satışı da önemli kısıtlamalarla karşılaşabiliyor.

Gerekçe tekrar ulusal güvenlik

ABD idaresi, Çin yasalarına bağlı çalışan teknoloji şirketlerinin Amerikalı kullanıcıların bilgilerini inançlı biçimde koruyamayacağını savunuyor. Bu nedenle birçok Çinli teknoloji şirketi yıllardır Entity List içinde yer alıyor.

Huawei, yarı iletken üreticisi SMIC, drone üreticisi DJI, güvenlik kamerası şirketi Hikvision ve yapay zekâ firması SenseTime bu listede bulunan şirketler arasında yer alıyor.

Geçmişte bu teşebbüs engellenmişti

Benzer kısıtlamalar geçen yıl da gündeme geldi. Lakin eski Beyaz Saray yapay zekâ siyaset danışmanı Sriram Krishnan başta olmak üzere birtakım isimler, bu adımların yazılım geliştirme alanına ziyan vereceğini savunarak taslağa karşı çıktı.

Krishnan’ın geçen ay misyonundan ayrılmasının akabinde birebir bahsin yine gündeme gelmesi dikkat çekti.

Fiyat farkı tartışmayı büyütüyor

Çin merkezli yapay zekâ modellerinin ilgi görmesinin kıymetli sebeplerinden biri de maliyet. Birtakım Çinli şirketler benzeri performansı çok daha düşük fiyatlarla sunuyor.

Örnek olarak DeepSeek V4 Pro’nun kullanım maliyetinin 1 milyon token için 1 doların altında olduğu belirtiliyor. Buna karşılık GPT-5.6 Sol ve Claude Fable 5 üzere ABD merkezli gelişmiş modellerde birebir kullanım seviyesi için fiyatların 50 dolara kadar çıkabildiği söz ediliyor.

Yasak gelirse ABD’li kullanıcılar daha fazla ödeyebilir

İddiaların gerçeğe dönüşmesi ve ABD’nin yabancı açık yüklü yapay zekâ modellerini büsbütün yasaklaması halinde farklı bir tablo ortaya çıkabilir. ABD’deki kullanıcılar sırf yerli ve kapalı sistemlere erişebilirken, öteki ülkelerdeki kullanıcılar benzeri düzeydeki yapay zekâ modellerine daha düşük maliyetle ulaşabilir.

Haberde bu durum, elektrikli araba pazarına benzetiliyor. ABD’nin Çin üretimi uygun fiyatlı elektrikli araçlara yüksek gümrük vergisi uygulamasının akabinde Amerikalı tüketicilerin daha kıymetli seçeneklerle karşı karşıya kaldığı hatırlatılıyor.