Avrupa’nın Plastik Atığı, Türkiye’nin En Verimli Toprağını Kirletiyor

İngiltere‘den Türkiye‘ye gönderilen plastik atıklar, Adana‘daki tarım alanları ve su kaynakları üzerindeki etkileri nedeniyle yeniden gündemde. Çevre örgütlerinin analizleri ile saha araştırmalarına dayanan yeni bulgular, özellikle geri dönüşüm tesislerinin yoğunlaştığı bölgelerde mikroplastik kirliliğinin arttığını ve plastik atıkların doğaya yayıldığını ortaya koyuyor.

Haberi okuduğunuz için teşekkürler, bizi takip etmeyi unutmayın!

Adana’da çiftçiler, plastik atıkların biriktiği su kanallarında ciddi bir kirlilik yaşanıyor. Çiftçiler, geri dönüşüm tesislerinden yükselen dumanların ekim alanlarına ulaştığını ve plastik atıkların tarlalarına zarar verdiğini söylüyor.

Uluslararası Çevre Araştırmaları Ajansı (EIA), Mayıs 2021 ile Temmuz 2024 arasında 13 İngiliz şirketi tarafından gönderilen plastik atık miktarını analiz etti. Bu analiz, İngiltere’nin Türkiye’ye ihraç ettiği plastik atıkların yaklaşık yüzde 13’ünü oluşturduğunu gösteriyor.

Sabancı Üniversitesi İstanbul Politikalar Merkezi’nden deniz biyoloğu Sedat Gündoğdu, geri dönüşüm tesislerinin aşağısında kalan su kanallarında mikroplastik yoğunluğunun belirgin şekilde arttığını ortaya koydu. Araştırmada, mikroplastik seviyesinin yukarı kesime göre 10 kat fazla olduğu belirlendi.

Adana’nın farklı bölgelerindeki bazı kanallarda ise bu farkın 132 kata kadar çıktığı aktarıldı. Araştırmada ayrıca geri dönüşüm faaliyetlerine özgü plastik peletler, film parçaları ve plastik kırıntıları da tespit edildi.

En fazla sevkiyat yapan şirketler ise ProtoGreen, Vanden ve Eurokey olarak sıralanıyor. İngiliz şirketlerin atıkları Türkiye’ye göndermesinde ise herhangi bir yasa dışı olay bulunmuyor. Ancak yürürlükteki düzenlemeler kapsamında ihraç edilen plastiklerin çevreye zarar vermeyecek şekilde geri dönüştürüldüğünden emin olma yükümlülüğü bulunuyor.

Araştırmaya göre, bu kanalların bir bölümü tarımsal sulamada kullanılıyor. Böylece kirlenmiş suyun tarım alanlarına ulaştığı, kanal ağının ise Seyhan Nehri üzerinden Akdeniz’e kadar uzandığı belirtiliyor. Çukurova, dünya genelinde tarıma en elverişli, geniş, düz ve yüksek verimli alüvyal topraklara sahip en bereketli ovalardan birisi konumunda.

Bölge sakinleri, geri dönüştürülemeyen plastiklerin oluşturduğu yığınlarda her yıl birçok yangın çıktığını, bunun da mahalleler ile tarım alanlarını yoğun ve zehirli duman altında bıraktığını ifade ediyor.

Türkiye, Avrupa’nın plastik atık merkezi haline geldi. Adana’nın ise Türkiye’ye ithal edilen plastik atıkların yaklaşık yüzde 60’ını aldığı ifade ediliyor. Verilere göre 2025 yılında İngiltere yaklaşık 675 bin ton plastik atık ihraç etti ve bunun yaklaşık 140 bin tonu Türkiye’ye gönderildi. Aynı dönemde Avrupa Birliği ülkelerinden Türkiye’ye gelen plastik atık miktarı ise 500 bin tonu aştı. Böylece Türkiye’nin aldığı toplam plastik atık miktarı 643 bin tona ulaştı.

İngiltere’de ihracat politikası tartışılıyor. EIA hukuk uzmanı Amy Youngman, İngiltere’nin plastik atık ihracatını sona erdirerek izlenebilirliği artırması ve plastik üretimini azaltacak adımlar atması gerektiğini savundu. Biffa Polymers Genel Müdürü James McLeary de plastik atıkların mümkün olduğunca İngiltere içinde işlenmesi gerektiğini belirterek işlenmemiş plastik atık ihracatının yasaklanmasını ve yerel geri dönüşüm altyapısının güçlendirilmesini önerdi.

Numunelerde litre başına 16,5 ile 2 bin 174,5 arasında mikroplastik parçacığı bulundu. Kanal yoluyla taşınan mikroplastik miktarının saatte 5,3 milyar parçacığı aşabildiği hesaplandı.

Öte yandan Eurokey ve Vanden yetkilileri, yalnızca onaylı geri dönüşüm tesisleriyle çalıştıklarını ve çevresel zarar iddialarının yetkili kurumlar tarafından araştırılması gerektiğini ifade etti. İngiltere hükümeti ise plastik atık ihracatına ilişkin sıkı yasal düzenlemelerin bulunduğunu ve şirketlerin atıkların çevreye uygun şekilde yönetilmesini sağlamakla yükümlü olduğunu açıkladı.

Aktarılanlara göre Çin’in 2018 yılında plastik atık ithalatını durdurmasının ardından Türkiye, Avrupa Birliği ve İngiltere’den gelen plastik atıkların en büyük adresi haline geldi.