Ayaklarımızın altındaki dev ağ birinci defa haritalandı

Ayaklarınızın altında, farkında olmadan üzerinde yürüdüğünüz devasa bir ağ olduğunu biliyor muydunuz Tek bir çay kaşığı büyüklüğündeki toprakta bile 10 metreyi bulan bu ağın tüm uzunluğunu topladığınızda ortaya çıkan sayı, Dünya ile Güneş ortasındaki uzaklığın bir milyar katını aşıyor.

Haberi okuduğunuz için teşekkürler, bizi takip etmeyi unutmayın!

Bilim insanları, mikorizal mantar ağlarının global haritasını birinci kere çıkardı ve tablonun büyüklüğü beklentilerin çok ötesine geçti. Bu ağları oluşturan yapılar, “hif” ismi verilen mikroskobik iplikçikler. Dallanan bu iplikçikler besin transferinden mantarın büyümesine kadar pek çok hayati fonksiyonu üstleniyor. Bitkilerin yüzde 70’i bu yapılarla iştirak kuruyor; mantarlar azot, fosfor ve su sağlarken bitkilerden karbon alıyor. Bu bağ sayesinde bir bitkinin besin arama alanı 100 katına çıkabiliyor, fosfor gereksiniminin yüzde 80’i mantar ağı tarafından karşılanabiliyor.

Toprağın altında ne kadar karbon var?

Sistemi anlamak için 16 binden fazla toprak örneği tahlil edildi. Çölden tundraya, ormandan meraya uzanan geniş bir örneklem tarandı; incelenmesi güç bölgeler için yapay zeka modelleri devreye girdi. Hollanda’daki AMOLF laboratuvarında 300 binden fazla canlı hif robotik görüntüleme sistemiyle incelenerek model kalibre edildi.

Sonuçlara nazaran yer altı mantar kütlesi yaklaşık 300 megaton karbon yükünde. Bu, dünya üzerindeki tüm insanların toplam tartısının 4 ila 6 katına denk geliyor. Daha da çarpıcı olansa iklim boyutu. Bu ağlar her yıl yaklaşık 4 milyar ton karbondioksit muadili gazı atmosferden çekip yer altına hapsediyor. Global fosil yakıt emisyonlarının yüzde 11’i, görünmez bir biyolojik filtre tarafından dengeleniyor.

Veriler “Yeraltı Atlası” isimli dijital bir araca dönüştürüldü. Hükümetler ve etraf siyaseti yapıcıları bu haritayı indirerek kendi bölgelerindeki yer altı biyoçeşitlilik yoğunluğunu ve toprak sıhhatini takip edebilecek.

Tarım bu ağı çökertebilir

Bütün bu fonksiyon ve büyüklüğe rağmen sistemin kırılgan olduğu belirtiliyor. Ağır tarım yapılan topraklardaki mantar yoğunluğu, el değmemiş alanlara kıyasla neredeyse yarıya iniyor. Global mantar kütlesinin yüzde 40’ını barındıran doğal otlaklar ve meralar, ormanlara nazaran dört kat daha süratli tarım toprağına dönüştürülüyor.

Biyologlar uzun müddettir iklim ve tabiat müdafaa planlarında mantarların göz arkası edildiğini söylüyor. Yüz milyonlarca yıldır karasal hayatı ayakta tutan bu sistem, artık hem haritasına hem de korunma planına kavuşmayı bekliyor.