Çin, süpersonik yolcu uçağı TMS-10’un test uçuşuna hazırlanıyor

Uçak yolculuğu sürelerini kayda değer ölçüde azaltan süpersonik uçakların bugüne kadar karşılaştığı en büyük problem, sonik patlama sebebiyle yaşanan ses sorunu oldu. 60’ların sonunda çıkan süpersonik Concorde uçaklarından beri bir türlü aşılamayan bu ses problemi, günün sonunda süpersonik uçakların yasaklanmasına kadar gitti. Ancak Concorde’un son uçuşundan 23 yıl sonra, bu engel nihayet aşılmış görünüyor. Zira son dönemde gerek ABD’de, gerekse Çin’de süpersonik uçakların yeniden hava taşımacılığında kullanılması için dikkat çekici adımlar atılıyor.

Haberi okuduğunuz için teşekkürler, bizi takip etmeyi unutmayın!

Tianmushan Laboratuvarı’nın geliştirdiği süpersonik demonstrator uçak TMS-10, bu yıl tamamlanmadan önce test uçuşuna hazırlanıyor. Çin, bu hafta uçak için ses barajını aşmayı hedeflediği nihai montaj aşamasını tamamladı.

TMS-10, doğrudan ticari yolcu uçağı olarak kullanılmak yerine, gelecekteki süpersonik yolcu uçaklarının teknolojilerini test etmek için oluşturulmuş bir demonstrator modeldir. Beihang Üniversitesi’nin desteğiyle kurulan Tianmushan Laboratuvarı, şimdiye kadar aerodinamik tasarım için rüzgar tüneli testleri, uçuş kontrol sistemi tasarımı ve gövde üretimini tamamlamıştır. Şu anki hedef, uçağın süpersonik seyir yeteneğini ve düşük sonik patlama seviyesini gerçek uçuş koşullarında test etmektir.

TMS-10, ses hızının iki katına çıkacak

TMS-10, 10-15 yolcu taşıyabilecek bir iş jeti konseptine dayanmaktadır. Uçak, süpersonik uçuşta Mach 2’ye kadar ulaşabilecek şekilde tasarlanırken, ses hızı altında yaklaşık Mach 0,95 hızında da çalışacak şekilde optimize edilmiştir. Mach 2, ses hızının yaklaşık iki katına eşittir; irtifa ve atmosfer koşullarına göre bu, yaklaşık 2.400-2.500 km/s hızına karşılık gelir.

eğer teoride belirlenen bu hıza pratikte ulaşılırsa, Pekin-Şanghay arasındaki ortalama 2 saatlik uçuş 30 dakikaya indirilebilir. Bu süre, mevcut TMS-10’un değil, bu teknolojinin gelecekte daha büyük ticari uçaklara uygulanması durumundaki potansiyelini yansıtmaktadır.

TMS-10’un Tasarımı Ses Patlamasını Sönümlüyor

Süpersonik bir uçak ses hızını aştığında, uçağın burnu, kanatları ve diğer yüzeyleri çevresindeki hava basıncında ani değişiklikler oluşur. Bu değişiklikler, atmosferde ilerleyen güçlü şok dalgaları yaratır ve bu dalgaların yerde birleşmesi, ‘sonik patlama’ olarak duyulan yüksek sesin çıkmasına yol açar. Tianmushan Laboratuvarı, TMS-10’un aerodinamik yapısını, bu şok dalgalarının tek bir güçlü dalga oluşturmasını engelleyecek şekilde tasarlamıştır.

Uçakta önde bir canard, ana kanat ve arkada T-kuyruk olmak üzere üç yüzeyli aerodinamik yapı kullanılmıştır. Bu düzen, uçağın burnu ve kanatları çevresinde oluşan şok dalgalarının birleşerek daha güçlü bir dalga oluşturmasını engeller; aynı zamanda arka aerodinamik yüzeyler dalgaları yeniden dağıtarak zayıflatır. Laboratuvar, TMS-10’un geliştirilmesinde aerodinamik performans ve sonik patlamayı aynı anda optimize eden çok disiplinli tasarım yöntemlerinden faydalandığını vurgulamaktadır.

İlk test aslında oldukça küçük bir uçakla yapıldı

İlk test, aslında çok küçük bir uçakla gerçekleştirildi. Buradaki amaç ses hızına yaklaşmak değildi; ilk uçuşta düşük hızdaki kalkış ve iniş, uçağın stabilitesi ve uçuş kontrol sistemi test edildi. Şimdi hazırlanmakta olan daha büyük demonstratör, çok daha zorlu bir görev üstlenecek. 2026’nın sonlarına doğru planlanan testte, uçağın ses duvarını aşması, süpersonik seyir gerçekleştirmesi ve bu süreçte oluşan sonik patlamanın ölçülmesi hedefleniyor. Ayrıca, transonik uçuş sırasında uçuş kontrol sisteminin davranışı ile aerodinamik yapı ve itki sisteminin birlikte çalışması da değerlendirilecek.

Bu TMS-10’un gerçek boyutlardaki versiyonu için ilk test uçuşu olacak ama bu tasarım için aslında ilk olmayacak. Zira Haziran 2025’te TMS-10 tasarımının 1:18 ölçekli bir demonstratörü uçuruldu. Karbon fiberden üretilen bu küçük uçak yaklaşık 2,9 metre uzunluğa, 1,5 metre kanat açıklığına ve 12,5 kilogram kalkış ağırlığına sahipti. İki elektrikli kanallı fan kullanan demonstratör yaklaşık 241 metre irtifaya çıkarken 46 metre/saniye azami hıza ulaştı ve Mach 0,2’nin altında kaldı.