Deniz tabanında büyük keşif: 73 yanardağ kalderası bulundu

Okyanusların tabanında, binlerce yıldır insan gözünden saklanan devasa bir volkanik sır gizleniyor. Bilim insanları, deniz yatağında daha evvel varlığı bilinmeyen 73 adet yanardağ kalderası keşfetti.

Haberi okuduğunuz için teşekkürler, bizi takip etmeyi unutmayın!

Bu keşif, okyanus tabanlarının sanıldığından çok daha hareketli bir jeolojik yapıya sahip olduğunu kanıtlıyor. Farklı olan ise bu yanardağ kalıntılarını bulmak için Mars’taki kraterleri tespit etmek hedefiyle tasarlanmış özel bir algoritmadan yararlanılmış olması.

Kalderalar, devasa bir yanardağın kendi içine çökmesiyle oluşan kilometrelerce genişliğindeki çukurlar olarak tanımlanıyor. Bugüne dek su altındaki bu devasa yapıların yalnızca 30 tanesi bilimsel olarak belgelenebilmişti. Yeni keşiflerle birlikte bu sayı üç kattan fazla artış gösterdi. Araştırmayı yöneten Paris Saclay Üniversitesi’nden Dr. Andrea Verolino, günümüzde deniz tabanının kritik irtibat kabloları ve güç tesisleri üzere çok kıymetli altyapılarla dolu olduğuna dikkat çekiyor. Verolino, potansiyel olarak faal kalderaların yerini belirlemenin, büyük ölçekli etraf felaketlerini önlemek ismine hayati değer taşıdığını belirtiyor.

Su altındaki volkanik hareketliliği gözlemlemek yeryüzündekine kıyasla epey kuvvetli bir süreç. Tektonik plakalar birbirine sürtündüğünde yahut birbirinden ayrıldığında, magma yukarıya yanlışsız sızıyor. Bu durum birden fazla vakit sakin bir süreç üzere ilerlese de, bazen lav birikintileri devasa dağları inşa ediyor ve o dağlar vakitle patlayarak okyanus tabanında derin çöküntüler meydana getiriyor.

Patlama riski ve geleceğin haritaları

Yakın geçmişte yaşanan Hunga Tonga-Hunga Haʻapai faciası, bu yapıların ne kadar yıkıcı olabileceğini tüm dünyaya hatırlattı. Kelam konusu patlama, çağdaş aygıtlarla ölçülmüş en güçlü volkanik olaylardan biriydi ve Peru’ya kadar ulaşan tsunamileri tetikledi. Bu nedenle Dr. Verolino ve ekibi, deniz tabanındaki 87 binden fazla mümkün yapıyı tarayarak riskli bölgeleri haritalandırdı. Yapılan elemeler sonucunda 73 yeni kraterin varlığı katılaştı.

Bulgulara nazaran bu kalderaların birden fazla, etkin tektonik hudutların uzağında, plakaların iç kısımlarında yer alıyor. Uzmanlar, plaka içlerinde yer alan bu oluşumların, okyanus sırtlarındakilere kıyasla daha genç ve öngörülemez bir tehdit potansiyeli barındırabileceğini vurguluyor. Şimdi hangi kalderanın bir insan ömrü içerisinde patlayabileceğini kestirmek güç. Fakat bilim grubu, bilhassa dalma-batma alanlarının yakınındaki sığ sularda bulunan yedi kritik bölgeye odaklanıyor. İnsan faaliyetlerinin yoğun olduğu bölgelere yakın bu alanlar, gelecekteki su altı incelemeleri için birincil öncelik olacak.