Dünya Hızlanıyor: Saatlerden İlk Kez Bir Saniye Çıkarılabilir

Dünya’nın dönüşüyle atom saatlerinin ölçtüğü zaman arasındaki ufak farklar, yıllardır artık saniye adı verilen düzeltmelerle telafi ediliyor.

Haberi okuduğunuz için teşekkürler, bizi takip etmeyi unutmayın!

Bir Güneş günü 24 saat olarak tanımlansa da, Dünya’nın kendi ekseni etrafındaki dönüşü, yüksek hassasiyetli zaman ölçüm sistemleri için tamamen sabit değil. Bu nedenle atom saatleri ile gezegenin dönüşünü aynı çizgide tutmak için 1970’lerden bu yana belirli dönemlerde artık saniye uygulamasına başvuruluyor. Düzeltmeler gerektiğinde 30 Haziran veya 31 Aralık tarihlerinde yapılıyor. Bu anlarda saatler kısa süreliğine 23:59:60 değerini gösterebiliyor ve zaman ölçümündeki küçük fark dengelenmiş oluyor.

Bu kez saniye eklemek yerine çıkarmak gerekebilir

Ay ile Dünya arasındaki çekimsel etkileşim, gezegenimizin dönüş hızını milyarlarca yıldır genel olarak yavaşlatıyor. Buna karşılık Dünya’nın iç yapısındaki süreçler nedeniyle 2015’ten itibaren ters yönde bir değişim yaşandı ve dönüş hızında artış başladı. 2016 yılına kadar yapılan düzeltmelerin tamamında saate pozitif artık saniye eklendi. Son dönemdeki hızlanma ise tarihte ilk kez “negatif artık saniye”, yani sistemden bir saniyenin çıkarılması ihtimalini ortaya çıkardı.

Bilişim sistemleri ve teknoloji altyapıları, zamandan bir saniyenin çıkarılmasına hazır olmayabilir. Böyle bir değişikliğin ciddi yazılım sorunlarına neden olabileceği değerlendiriliyor. Uluslararası Tartılar ve Ölçüler Bürosu, önümüzdeki ay Paris yakınlarında düzenlenecek toplantıda artık saniyenin geleceğini yeniden ele alacak. Daha önce uygulamanın 2035’e kadar kaldırılması planlanmıştı. Yeni görüşmelerde ise sistemin tamamen sona erdirilmesi masada olacak.

Alternatif çözüm: Artık saat

Artık saniyenin kaldırılması durumunda atom saatleri ile Dünya’nın dönüşü arasındaki fark zaman içinde birikmeye devam edecektir. Bu soruna karşı öne çıkan seçeneklerden biri, tek tek saniyeler yerine çok daha uzun aralıklarla “artık saat” uygulanması.

Öneri, toplam fark 3 bin 600 saniyeye, yani bir saate ulaştığında toplu bir düzeltme yapılabileceğini öne sürüyor. Ancak bunun yakın zamanda gündeme gelmesi beklenmiyor. İlk artık saniyenin uygulandığı 1972’den bu yana toplam fark yalnızca 27 saniyeye ulaştı. Bu hız sürerse, bir saatlik düzeltmeye ihtiyaç duyulması binlerce yıl sürebilir. Bu sırada zaman ölçüm teknolojileri de gelişmeye devam ediyor. Özellikle optik atom saatleri, standart atom saatlerinin ulaştığı hassasiyet seviyesini aşan yeni ölçüm imkanları sunuyor.