Kozmik derinliklerde tek bir kareye sığan 60 milyon yıldız

Avrupa Uzay Ajansı ESA tarafından uzaya gönderilen Euclid teleskobu, yönünü Samanyolu Galaksisi’nin merkezine çevirdi. Asıl vazifesi kozmosun genişlemesini sağlayan karanlık enerjiyi araştırmak olan teleskop, bu sefer galaksimizin kalbini görüntüledi.

Haberi okuduğunuz için teşekkürler, bizi takip etmeyi unutmayın!

Sadece 26 saat süren müşahedenin akabinde, merkeze ilişkin bugüne kadarki en büyük ve en ayrıntılı fotoğraf ortaya çıktı. Tam 60 milyon yıldızın yer aldığı bu devasa görsel, güneş sistemi dışındaki yeni gezegenlerin keşfi için araştırmacılara eşsiz bir data tabanı sunuyor.

Euclid, çok uzak galaksileri inceleyebilecek güçlü bir optik donanıma sahip. Bu sayede Samanyolu’nun merkezindeki aşırı yoğun yıldız kümesinde bulunan her bir yıldızı tek tek ayırt edebiliyor. Öbür uzay teleskopları bu bölgedeki yoğun ve parlak ışık sebebiyle net bir imaj elde edemezken, Euclid sahip olduğu netlikle bu pürüzü büsbütün aşıyor. Astronomların bu bölgeye odaklanma sebebi ise “mikromercekleme” ismi verilen ender kozmik olayları yakalamak istemeleri. Uzmanlar, bu tekniği kullanabilmek için yıldızların en yoğun olduğu alanların izlenmesi gerektiğini belirtiyor.

Kozmik merceklerle gezegen avı

Mikromercekleme, gök cisimlerinin kütle çekimiyle uzay vakit dokusunu bükmesi sonucu oluşur. Arka plandaki bir yıldızın ışığı, öndeki diğer bir objenin yarattığı bu bükülmüş alandan geçerken doğrusal yolundan sapar. Işıktaki bu küçük sapmalar, bilim beşerlerine öndeki görünmez ya da soluk gezegenleri tespit etme talihi veriyor.
Bu formülle gezegen bulabilmek için iki yıldızın tam olarak arka arkaya hizalanması gerekli. Şayet öndeki yıldızın yörüngesinde bir gezegen varsa, bu gezegen ışığın bükülme biçimine küçük bir pürüz ekler. Yer teleskoplarıyla son yirmi yılda bu teknikle galaksi merkezinde yaklaşık 300 ötegezegen bulundu. Euclid’in tek bir günde çektiği bu yeni fotoğraf ise şimdiden bilinen 51 gezegen sistemini içeriyor.

Gelecekteki keşifler için vakit referansı sağlandı

Euclid’in 26 saatlik verisinde şimdi yeni bir mikromercekleme olayı yer almıyor, zira bu cins hizalanmaları yakalamak için yaklaşık 20 günlük kesintisiz bir izleme süreci gerekli. Önümüzdeki yıllarda fırlatılacak Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu, bu bölgeyi çok daha uzun müddet izleyecek ve bulgularını Euclid’in referans fotoğrafıyla karşılaştıracak. Gök bilimciler, Roman teleskobunun gelecekte tespit edeceği hizalanmalardaki yıldızların birinci hallerini Euclid’in çoktan kaydettiğini söylüyor.

Bu durum, gelecekte gezegen bulan bir araştırmacının geçmişe dönük referans olarak Euclid bilgilerine bakabileceği manasına geliyor. Yıldızların örtüşmeden evvelki durumunu inceleyen uzmanlar, cisimlerin hareket suratlarını ölçerek gezegenlerin kütlelerini tam olarak hesaplayacak. Mikromercekleme usulü, öbür tekniklerin tersine yıldızından çok uzakta dönen, Uranüs ve Neptün gibisi soğuk buz devlerini bile görünür kılıyor.