NASA, 11 yıllık Mars vazifesini kurtaramadı: MAVEN için yolun sonu

NASA, Mars’ın atmosferik geçmişini araştırmak amacıyla yürüttüğü MAVEN görevini resmen sona erdirdiğini duyurdu. Aralık 2025’te meydana gelen ve nedeni halen tam olarak belirlenemeyen bir arıza sonrasında NASA’nın uzay aracıyla iletişimi tamamen kesilmişti. Yapılan kapsamlı incelemelerin ardından MAVEN’in yeniden çalıştırılamayacağı sonucuna varıldı.

Uzay aracı, 11 yılı aşkın süre boyunca Kızıl Gezegen’in yörüngesinde görev yaptı ve başlangıçta planlanan bir yıllık bilimsel operasyon süresinin yaklaşık on katı kadar çalışmayı başardı.

Haberi okuduğunuz için teşekkürler, bizi takip etmeyi unutmayın!

İletişim bir anda kesildi

NASA’nın verdiği bilgilere göre MAVEN, 6 Aralık’ta Mars’ın arkasından geçmeden önce normal şekilde çalışıyordu. Telemetri verileri herhangi bir sorun göstermiyordu ve görev ekibi, uzay aracının gezegenin arkasından çıktıktan sonra yeniden sinyal göndermesini bekliyordu. Ancak beklenen iletişim hiçbir zaman gerçekleşmedi.

Daha sonra NASA’nın Derin Uzay Ağı (Deep Space Network) tarafından kaydedilen radyo verilerini inceleyen mühendisler, ciddi bir anormalliğe işaret eden bulgular elde etti. Analizler MAVEN’in Mars’ın arkasından çıktıktan sonra güvenli moda geçtiğini ve alışılmadık derecede yüksek bir dönüş hızına ulaştığını ortaya koydu.

NASA’ya göre bu hızlı dönüş hareketi, uzay aracının yörüngesini olumsuz etkileyerek enerji sistemlerinde ciddi kayıplara yol açmış olabilir. Batarya seviyelerinin kritik düzeyin altına düşmesiyle birlikte iletişim sistemleri için yeterli enerji kalmadı.

NASA, geçtiğimiz aylarda yaşanan olayın nedenlerini araştırmak ve olası kurtarma senaryolarını değerlendirmek amacıyla özel bir inceleme kurulu oluşturmuştu. Aylar süren teknik değerlendirmeler sonucunda kurul, MAVEN’in artık bilimsel gözlem yapamayacağına ve Mars çevresindeki veri aktarım görevlerini sürdüremeyeceğine karar verdi.

Bununla birlikte uzay aracını bu duruma sürükleyen temel neden henüz kesin olarak belirlenebilmiş değil. NASA, inceleme kurulunun yılın ilerleyen dönemlerinde nihai raporunu yayımlamasının beklendiğini açıkladı.

Kritik bir haberleşme köprüsüydü

MAVEN, bilimsel görevinin yanı sıra NASA’nın Mars’taki iki keşif aracı Curiosity ve Perseverance için de iletişim aktarma uydusu olarak görev yapıyordu. Araç, NASA ve ESA’nın Mars Relay Network’un (Mars Röle Ağı) parçası olarak çalışıyordu.

Bu ağda kayıptan sonra 4 uzay aracı kaldı. İletişim görevlerinin büyük kısmı ESA’nın Trace Gas Orbiter aracıyla yapılıyordu ve MAVEN ikinci sıradaydı.

Mars’ın atmosferik evrimine ışık tuttu

Kasım 2013’te fırlatılan MAVEN, Mars atmosferinin yapısını ve evrimini araştırmaya odaklanan ilk görev olarak tarihe geçti. Araştırmacılar, elde edilen veriler sayesinde Güneş’in milyarlarca yıl boyunca Mars atmosferini nasıl aşındırdığını ve gezegenin atmosfer kaybına nasıl yol açtığını daha ayrıntılı biçimde inceleme fırsatı buldu.

Elde edilen sonuçlar, Mars’ın geçmişte daha sıcak, daha nemli ve yaşama elverişli koşullara sahip olabileceği yönündeki teorilere önemli katkılar sundu. Aynı zamanda gezegenin iklim geçmişi ve eski su rezervlerinin akıbeti hakkında yeni bilgiler elde edildi.

NASA ayrıca görevin tamamına ait veri arşivini araştırmacıların kullanımına açmayı planlıyor. Böylece MAVEN’in topladığı bilgiler önümüzdeki yıllarda da gezegen bilimleri çalışmalarında değerlendirilebilecek.