Ormanların gizemli sakini: Likweli

Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nin balta girmemiş ormanlarında gizlenen yeni bir canlı çeşidi, biyoloji dünyasında büyük bir merak uyandırdı. Likweli olarak bilinen ve bilimsel literatüre “Colobus congoensis” ismiyle giren bu kolobus maymunu, son 75 yıl içinde tanımlanan beşinci yeni primat tipi olarak kayıtlara geçti.

Haberi okuduğunuz için teşekkürler, bizi takip etmeyi unutmayın!

2008 yılındaki flu fotoğraflarla başlayan arayış, 2018-2022 yılları arasında 52 farklı köyde yürütülen kapsamlı saha araştırmalarıyla netlik kazandı. Florida Atlantik Üniversitesi’nden Kate Detwiler ve çalışma arkadaşları, lokal halkın geçmişten gelen bilgilerinden faydalanarak bu gizemli canlıyı sonunda bulmayı başardı.

Likweli maymunları, yaklaşık yedi kilogramlık gövde yapıları ve parlak siyah kürkleri ile epeyce etkileyici bir görünüme sahip. Yüzlerindeki turuncu ve beyaz renkli tüyler, canlıya adeta bir maske takmış izlenimi veriyor. Kuyruk sokumlarında yer alan parlak beyaz yama ise fizikî görünümünü tamamlayan ayırt edici bir ayrıntı. Dişi ve erkek bireylerin dış yapıları birbirine çok benzediği için ormanlık alanlarda onları gözlemlemek bazen zahmet yaratabiliyor.

Bilim insanlarının üzerinde durduğu en kritik nokta ise sesli bağlantı biçimleri. Orman içinde kilometrelerce öteden duyulabilen kendine has kükreme sesleri, Likweli’yi bilinen öbür kolobus cinslerinden ayırıyor. Akustik tahliller, bu canlının çıkardığı sesin yakın akrabalarından büsbütün farklı olduğunu kanıtlayarak, evrimsel süreçteki ayrıcalığını destekledi. Yapılan genetik çalışmalar, Likweli’nin yaklaşık 4-5 milyon yıl evvel soy ağacından koptuğuna işaret ediyor.

Yaşam alanı daralıyor

Yeni keşfedilen bu çeşit için vakit süratle daralıyor. Lomami ve Lilo ırmakları arasındaki yaklaşık 1.700 kilometrekarelik bir bölgeye sıkışan popülasyon, insan kaynaklı müdahaleler sebebiyle önemli risk altında. Tarım yerlerinin genişlemesi ve ormanlık alanların tahrip edilmesi, bu tıbbın hayatta kalma bahtını azaltıyor. Araştırmacılar, tıbbın IUCN listesinde derhal “tehlike altında” olarak yer alması gerektiğini savunuyor. Aksi takdirde, ormanların parçalanması süreci Likweli için geri dönüşü olmayan bir sona dönüşebilir.