RAM takılabilen ekran kartı geliyor: Nvidia’ya sıra dışı rakip

GPU pazarı uzun yıllardır Nvidia’nın hakimiyeti ve AMD’nin rekabetiyle ilerliyor. Ancak yapay zekanın gelişiyle birlikte Nvidia, donanım geliştirme stratejisini büyük ölçüde veri merkezleri, yapay zeka eğitimi ve çıkarımı (inference) için optimize etmeye başladı. Yüksek hassasiyetli bilimsel hesaplamalar, profesyonel görselleştirme ve gerçek zamanlı path tracing gibi alanlar ikinci planda kaldı. ABD merkezli Bolt Graphics ise tam da bu boşluğu hedefleyerek geliştirdiği Zeus adlı yeni GPU mimarisiyle sektöre farklı bir yaklaşım getirmeyi amaçlıyor.

Zeus, geleneksel GPU anlayışından ayrılıyor

Haberi okuduğunuz için teşekkürler, bizi takip etmeyi unutmayın!

Bolt Graphics’in geliştirdiği Zeus, masaüstü sistemler için PCIe kartı olarak sunulacağı gibi dört GPU içeren sunucu sistemleri halinde de satışa çıkacak. Şirket, tek bir sunucu rafında 96 adede kadar Zeus GPU kullanılabileceğini belirtiyor.

Ancak Zeus’u farklı kılan yalnızca fiziksel tasarımı değil. Nvidia ve AMD’nin son yıllarda yapay zeka performansını artırmak amacıyla silikon alanının önemli bölümünü tensor çekirdekleri ve düşük hassasiyetli hesaplama birimlerine ayırmasına karşın Bolt Graphics, FP64 (64 bit kayan nokta) hesaplamalarını merkeze alan bir mimari tercih ediyor.

Bilindiği üzere yüksek hassasiyetli hesaplamalar mühendislik simülasyonları, elektromanyetik analizler, akışkanlar dinamiği, optik tasarım ve coğrafi bilgi sistemleri gibi alanlarda kritik önem taşıyor. Düşük hassasiyetli sayısal işlemler bu tür uygulamalarda konum hataları veya hesaplama sapmalarına yol açabiliyor. Şirket, Zeus’un bu nedenle FP64 vektör çekirdeklerine daha fazla silikon alanı ayırdığını ifade ediyor.

Rasterizasyon yerine doğrudan path tracing odaklı tasarım

Zeus’un en dikkat çekici özelliklerinden biri de grafik oluşturma yaklaşımı. Günümüzde ekran kartlarının büyük bölümü temel olarak rasterizasyon üzerine kurulurken Zeus mimarisi sıfırdan path tracing (yol izleme) odaklı geliştirildi.

Path tracing, ışığın sahnedeki fiziksel davranışını simüle ederek çok daha gerçekçi görüntüler oluşturabiliyor. Ancak bunun karşılığında son derece yüksek işlem gücü gerekiyor. Bolt Graphics, rasterizasyon desteğini tamamen kaldırmasa da bu alana daha az kaynak ayırıyor. Şirket, benzer seviyedeki Nvidia kartlarına kıyasla rasterizasyon performansının yaklaşık yarı seviyesinde olacağını öngörüyor.

Buna karşılık Bolt’un iddiasına göre 28 Zeus GPU’dan oluşan bir sunucu sistemi, gerçek zamanlı path tracing performansında yaklaşık 280 adet RTX 5090 GPU’ya denk sonuç verebilecek. Şirket, bu yapılandırmanın 4K çözünürlükte saniyede 30 kare hızında ve ışığın 20 kez yansımasını simüle eden profesyonel düzeyde path tracing hesaplamalarını gerçek zamanlı gerçekleştirebileceğini öne sürüyor.

Bellek kapasitesine farklı bir çözüm getiriyor

Bolt Graphics’in en büyük farklılıklarından birisi de bellek mimarisi. Nvidia’nın güncel üst düzey GPU’ları yüksek bant genişliği sunan HBM belleklerden yararlanırken Zeus iki katmanlı bir yapı kullanıyor. Her işlem yongasının yanında lehimli LPDDR5X bellek bulunurken, kapasite standart DDR5 SO-DIMM modülleriyle genişletilebiliyor.

Masaüstü PCIe kartı toplamda 384 GB belleğe kadar yükseltilebilirken sunucu sürümü 2,25 TB toplam bellek kapasitesine ulaşabiliyor. Ayrıca sistemde 2 GB önbellek bulunuyor.

Bu yaklaşım bant genişliğinde bazı fedakarlıkları beraberinde getiriyor. Şirketin verilerine göre çift chipletli Zeus kartı yaklaşık 725 GB/s bellek bant genişliği sunabilecek. RTX 5090’da bu sayı 1,8 TB/s seviyesinde.

Bolt Graphics ise hedeflediği iş yüklerinde asıl sorunun bant genişliği değil, VRAM kapasitesi olduğunu savunuyor. Büyük sahneler veya devasa simülasyonlar mevcut GPU belleğine sığmadığında veriler PCIe üzerinden sistem belleğine taşınıyor. Bu durumda bant genişliği yaklaşık 64 GB/s seviyesine kadar düşüyor ve performans ciddi biçimde azalıyor. Şirket, daha yüksek bellek kapasitesinin bu darboğazı ortadan kaldıracağını düşünüyor.

RISC-V tabanlı mimari kullanıyor

Zeus’un bir diğer dikkat çekici özelliği ise RISC-V tabanlı işlemci mimarisi. Kartın merkezinde Out-of-Order çalışan bir RISC-V çekirdeği yer alıyor. Bu işlemci, RISC-V Vector Extension 1.0 desteğiyle birlikte çalışırken ışın izleme işlemleri için geliştirilen özel hızlandırma uzantılarını da kullanıyor. Açık komut seti mimarisi sayesinde GPU üzerinde doğrudan Linux işletim sistemi çalıştırılabiliyor ve bazı iş yüklerinde CPU ile GPU arasındaki gecikmeler azaltılabiliyor.

Gamers Nexus’un şirketle gerçekleştirdiği röportajda Zeus’un donanımsal ayrıntıları da paylaşıldı. Kartta lehimli LPDDR5X belleğin yanı sıra kullanıcının kapasiteyi artırabilmesi için iki adet DDR5 SO-DIMM yuvası bulunuyor. Böylece farklı kapasitedeki bellek modülleri karta sonradan eklenebiliyor. Bu arada çift chiplet’li Zeus’lara ek olarak tek veya dört chipletli sürümler de planlanıyor. İlerleyen nesillerde chipletler arasında optik bağlantı teknolojisinin kullanılması hedefleniyor.

Kart üzerinde uzaktan yönetim amacıyla 1 Gbps Ethernet bağlantısı yer alırken standart PCIe bağlantıları üzerinden çoklu GPU yapılandırmaları da desteklenecek. Güç tasarımında ise 12VHPWR konnektör yerine daha güvenli çözümler tercih edildiği belirtiliyor. Giriş seviyesindeki modelin yaklaşık 120 W güç tüketimine sahip olması hedefleniyor.

Tüm bu anlatımlarla şekillenen donanınım hedef kitlesi ise anlaşılacağı üzere oyuncular değil. Şirketn bunun yerine en azından ilk etapta profesyonel kullanıcıları hedefliyor. Bu kapsamda Blender, Autodesk ve SideFX gibi yazılım geliştiricileriyle çalışıldığı belirtiliyor. Dolayısıyla sürücüler de profesyonellere yönelik olacak.

Üretim için hedef 2027

Bolt Graphics, ilk 12 nm test çipini Nisan 2026’da üretti. Şirket yıl sonuna kadar tam boyutlu 5 nm tasarımın tape-out sürecini tamamlamayı planlıyor. Aynı dönemde erken erişim kapsamında emülatör ve test sistemleri sınırlı sayıdaki geliştiricilere açılacak. Gamers Nexus videosunda AMD Xilinx U50 FPGA platformu üzerinde çalışan prototiple Blender Cycles motorunda gerçek zamanlı path tracing gösterimi de yapıldı.

Hedeflenen takvime göre Zeus GPU’larının seri üretimine 2027’nin son çeyreğinde başlanması planlanıyor.

Fiyatlandırma konusunda ise net bir rakam oluşmuş değil ancak orta seviyeden üst seviyeye kadar olan segmentin kapsanması hedefleniyor. Bolt Graphics şirketinin kurucusu ve CEO’su Darwesh Singh, tüm kartlarının piyasadaki RTX 5090’ın 1.999 dolarlık resmi fiyatından çok daha aşağıda olacağını vurguladı.