SpaceX’in ardından NASA, Boeing’e iki yeni Starliner görevi verdi

NASA, Boeing’in Starliner uzay aracıyla iki ek insanlı uçuş satın alacağını duyurdu. Kurum ayrıca, Starliner’ın yeniden insanlı uçuşlara dönebilmesi ve Atlas V roketinin emekliye ayrılmasının ardından yeni bir taşıyıcı rokete geçebilmesi için Boeing’e ek maddi destek sağlayacak.

Haberi okuduğunuz için teşekkürler, bizi takip etmeyi unutmayın!

Bu karar, alçak Dünya yörüngesine insan taşıma konusunda önümüzdeki yıllarda yaşanabilecek boşluğa karşı alınan önlemlerden biri olarak görülüyor. SpaceX’in Crew Dragon aracını 2030 civarında kullanımdan kaldırma ihtimali, NASA’yı alternatiflerini güçlendirmeye yöneltiyor.

NASA Başkanı Jared Isaacman, SpaceX’in gelecekte Falcon ve Dragon gibi mevcut sistemlerden uzaklaşıp Starship’e ağırlık vermeyi planladığını söyledi.

Starliner hâlâ sorunlarını çözmeye çalışıyor

SpaceX’in Crew Dragon aracı altı yılı aşkın süredir NASA astronotlarını yörüngeye taşıyor. Boeing ise Starliner’ı düzenli görevlere hazır hale getirme konusunda aynı ilerlemeyi sağlayamadı.

Starliner, 2019 ve 2022’de yapılan insansız test uçuşlarında çeşitli teknik sorunlarla karşılaştı. Haziran 2024’te gerçekleştirilen ilk insanlı test uçuşunda ise itici sisteminde yaşanan problemler ciddi endişe yarattı.

Programdaki gecikmeler Boeing’e 2 milyar doların üzerinde zarar yazdı. Bu nedenle şirketin Starliner projesinden tamamen çekilebileceği de gündeme gelmişti.

NASA daha önce Ticari Mürettebat Programı kapsamında Boeing’e yaklaşık 5,1 milyar dolar sağlamıştı. Kurum şimdi Starliner’ın uçuşa dönebilmesi için Boeing’e 359 milyon dolar daha verecek.

NASA’nın Alçak Dünya Yörüngesi Programı yöneticisi Dana Weigel, bu paranın iki ana amaç için kullanılacağını açıkladı. Boeing, uçuş sırasında aşırı ısınan yönlendirme iticilerini yeniden tasarlayacak. NASA ayrıca United Launch Alliance tarafından geliştirilen Vulcan roketinin insanlı görevler için sertifikalandırılmasını destekleyecek.

Starliner için toplam altı görev planlanıyor

NASA, Starliner ile iki yeni insanlı görev daha satın alacak. Böylece kurumun Starliner için planladığı toplam görev sayısı altıya çıkacak.

Programın sıradaki adımı ise Starliner-1 adlı insansız gösteri uçuşu olacak. NASA bu görevi Aralık 2026 veya Ocak 2027 döneminde gerçekleştirmeyi hedefliyor.

Bunun ardından insanlı Starliner-2 görevi gelecek. Bu uçuşun 2028’in ortalarında yapılması planlanıyor. NASA, görevin komutanlığını deneyimli astronot Woody Hoburg’un üstleneceğini açıkladı.

Crew Dragon sonrası dönem NASA için kritik

NASA’nın önündeki asıl sorun, Crew Dragon’ın kullanımdan kalkmasının ardından astronotlarını yörüngeye nasıl taşıyacağı.

Kurum bir yandan Uluslararası Uzay İstasyonu’nun görev süresini 2032’ye kadar uzatma ihtimalini değerlendiriyor. Diğer yandan özel şirketlerin geliştirdiği ticari uzay istasyonlarını destekliyor.

Bu nedenle NASA’nın önümüzdeki yıllarda da astronotlarını alçak Dünya yörüngesine taşıyabilecek bir sisteme ihtiyacı olacak.

Bazı uzmanlar NASA’nın Boeing, Blue Origin ve diğer şirketlerin katılabileceği yeni bir insanlı uzay aracı yarışması başlatmasını öneriyor. Ancak böyle bir programın milyarlarca dolara mal olması bekleniyor.

NASA yönetimi ise Starliner programına bugüne kadar yapılan yatırımı dikkate alıyor. Kurumun tahminine göre gelecekte alçak Dünya yörüngesi görevlerinde altı ila dokuz ayda bir yaklaşık iki astronot koltuğuna ihtiyaç duyulacak.

Starliner’ın geliştirme sürecinde ilerlemiş olması da NASA’nın mevcut programı sürdürmesinde önemli rol oynuyor.

Starliner’ın önündeki bir diğer soru: Fiyat

Boeing, Starliner’ı yalnızca NASA görevlerinde değil, gelecekte kurulacak özel uzay istasyonlarına ulaşım için de kullanmak istiyor.

Ancak bunun için şirketin önce Starliner’ın teknik sorunlarını çözmesi gerekiyor. Maliyet konusu da ayrı bir soru işareti yaratıyor.

NASA ile Boeing arasında Starliner-2 ile Starliner-6 arasındaki görevler için koltuk başına yaklaşık 90 milyon dolarlık fiyat üzerinde anlaşma bulunuyor.

Boeing ise 2030’lu yıllarda özel uzay istasyonlarına yapılacak uçuşlar için şimdilik net bir fiyat vermiyor.

Boeing Ticari Mürettebat Programı yöneticisi John Mulholland, bunun nedenlerinden birinin Vulcan roketinin ve Starliner’ın henüz insanlı görevler için tam sertifika almaması olduğunu söyledi. Şirket ayrıca Vulcan roketinin gelecekteki uçuş maliyetlerinin de henüz kesinleşmediğini belirtiyor.

Crew Dragon’ın kullanımdan kalkması durumunda Starliner, bir süre boyunca ABD’nin alçak Dünya yörüngesine insan taşıyan başlıca araçlarından biri haline gelebilir. Ancak bunun gerçekleşmesi için Boeing’in önce uzun süredir devam eden teknik ve takvim sorunlarını çözmesi gerekiyor.