Sosyal medya platformları ve dijital oyun ekosistemine yönelik kapsamlı düzenlemeler içeren kanun teklifi Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunuldu. AK Parti milletvekillerinin imzasını taşıyan ve “Sosyal Hizmetler Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi” başlığıyla Meclis Başkanlığı’na iletilen düzenleme, hem sosyal ağ sağlayıcılar hem de oyun sağlayıcı ve dağıtıcılar için yeni yükümlülükler getiriyor. Kanun teklifindeki kritik düzenlemeler neler?
🎮 Oyunlara yönelik düzenlemeler
Oyun sağlayıcıya getirilen yükümlülükler
- Oyunları yaş kriterlerine göre derecelendirme zorunluluğu
- BTK’nın kurumsal yapı, bilişim sistemleri, algoritmalar, veri işleme süreçleri ve ticari uygulamalar dahil her türlü bilgi ve belge talebine en fazla 15 gün içinde cevap verme
- BTK tarafından çıkarılacak yönetmeliklere uyum sağlama
- Türkiye’ye sunulan veya sunulacak hizmetler için risk değerlendirmesi yapma ve BTK’ye bildirme
- BTK’nın risk azaltımına yönelik bildirdiği tedbirleri yerine getirme
Oyun dağıtıcıya getirilen yükümlülükler
- Usulüne uygun şekilde derecelendirilmemiş oyunları sunmama
- Oyun sağlayıcı tarafından derecelendirilmemiş oyunları en yüksek yaş kategorisinden derecelendirerek sunabilme
- Usulüne uygun derecelendirilmemiş içerikleri kaldırma
- Ebeveyn kontrol araçları sağlama (özellikle ücretli işlemlerde ebeveyn onayı mekanizması)
- BTK’nın geniş kapsamlı bilgi ve belge taleplerine 15 gün içinde cevap verme
- Çıkarılacak yönetmeliklere uyum sağlama
- Türkiye’ye yönelik hizmetler için risk değerlendirmesi yapma ve BTK’ye bildirme
- BTK’nın bildirdiği tedbirleri yerine getirme
Günlük erişimi 100 bini aşan yurt dışı kaynaklı oyun dağıtıcı (ek yükümlülük)
- Türkiye’de gerçek veya tüzel kişi temsilci belirleme
- Temsilci bilgilerini BTK’ye bildirme
- Temsilci iletişim bilgilerini internet sitesinde açık şekilde yayımlama
🌐 Sosyal ağ sağlayıcılarına getirilen yükümlülükler
15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunmama
- 15 yaşını doldurmuş çocuklara yönelik ayrıştırılmış hizmet sunma
- Yaş doğrulama dahil gerekli teknik ve idari tedbirleri alma
- Açık ve anlaşılır ebeveyn kontrol araçları sağlama
- Aldatıcı reklamlara önleyici tedbirler alma
- BTK’nın bilgi ve belge taleplerine en fazla 15 gün içinde cevap verme
- Türkiye’ye sunulan veya sunulacak hizmetler için risk değerlendirmesi yapma ve BTK’ye bildirme
- BTK’nın risk azaltımına yönelik bildirdiği tedbirleri yerine getirme
Günlük erişimi 10 milyonu aşan sosyal ağ sağlayıcı (ek yükümlülük)
- 8/A kapsamındaki “gecikmesinde sakınca bulunan hâl” kararlarını derhal ve en geç 1 saat içinde uygulama
- İçeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesine konu yayının kendi sitesinde tekrar yayımlanmaması için gerekli tedbirleri alma
Oyunlara yönelik düzenleme endişe verici
Düzenleme kapsamında, “İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun”da değişikliğe gidilerek “oyun”, “oyun sağlayıcı” ve “oyun dağıtıcı” kavramları tanımlanıyor.
Buna göre internet üzerinden dağıtılan, oynanan ya da güncellenen dijital oyunlar ile bu oyunları veya oyun içi bileşenleri üreten gerçek ve tüzel kişiler “oyun sağlayıcı” olarak, oyunların dağıtımını veya oynanmasını mümkün kılan gerçek ve tüzel kişiler ise “oyun dağıtıcı” olarak hüküm altına alınıyor.
Teklifte en dikkat çeken başlıklardan biri ise oyunların yaş kriterlerine göre derecelendirilmesinin zorunlu hale getirilmesi. Oyun sağlayıcılar, geliştirdikleri oyunları belirlenen yaş kriterlerine göre sınıflandırmakla yükümlü olacak. Oyun dağıtıcılar ise usulüne uygun şekilde derecelendirilmemiş oyunları sunamayacak. Ancak oyun sağlayıcı tarafından derecelendirme yapılmamışsa, dağıtıcı en yüksek yaş kategorisine göre sınıflandırma yapmak kaydıyla oyunu yayımlayabilecek. Bununla birlikte dağıtıcılar, uygun şekilde derecelendirilmemiş içerikleri platformlarından kaldırmakla da yükümlü tutulacak.
Teklif, BTK’ya oyun sağlayıcı ve dağıtıcıların kurumsal yapıları, bilişim sistemleri, algoritmaları, veri işleme süreçleri ve ticari uygulamaları dahil olmak üzere her türlü bilgi ve belgeyi talep etme yetkisi veriyor. İlgili şirketler, istenen bilgi ve belgeleri derhal ve en fazla 15 gün içinde sunmak zorunda olacak.
Yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde oyun dağıtıcılara önce bildirim yapılacak. Bildirime rağmen 30 gün içinde uyum sağlanmazsa 1 milyon TL’den 10 milyon TL’ye kadar idari para cezası uygulanabilecek. Aynı ihlalin devam etmesi durumunda ise 10 milyon TL’den 30 milyon TL’ye kadar ikinci bir ceza kesilebilecek. Ceza miktarı belirlenirken ihlalin niteliği, ağırlığı, kullanıcılar üzerindeki etkisi ve ortaya çıkan zarar dikkate alınacak.
İkinci cezanın ardından da 30 gün içinde yükümlülükler yerine getirilmezse bant genişliğinin önce yüzde 50, devamında yüzde 90’a kadar daraltılması için sulh ceza hakimliğine başvurulabilecek. Bu süreçte verilen hakim kararlarına Ceza Muhakemesi Kanunu hükümleri çerçevesinde itiraz edilebilecek.
Türkiye’den günlük erişimi 100 bini aşan yurt dışı merkezli oyun dağıtıcılar için de temsilci atama zorunluluğu getiriliyor. Bu şirketler BTK, Erişim Sağlayıcıları Birliği ile adli ve idari makamlar tarafından yapılacak tebligat ve taleplerin karşılanabilmesi amacıyla Türkiye’de yerleşik bir gerçek veya tüzel kişi temsilci belirleyecek ve temsilci bilgilerini Kuruma bildirecek. Temsilcinin iletişim bilgileri internet sitesinde kolay erişilebilir şekilde yayımlanacak.
Oyun dağıtıcılar da ebeveyn kontrol araçları sunmakla yükümlü olacak. Bu araçlar, özellikle ücretli işlemlerin ebeveyn iznine tabi tutulmasına yönelik mekanizmaları kapsayacak.
15 yaş altına sosyal ağ yasağı
Kanun teklifinde, daha önce Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilen “içeriğin yayından çıkarılması ve erişimin engellenmesi” başlıklı hüküm yeniden düzenleniyor. Buna göre sosyal ağ sağlayıcılar 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunamayacak. Bu yükümlülüğün yerine getirilmesi için yaş doğrulama dahil gerekli tüm tedbirlerin alınması zorunlu olacak.
15 yaşını doldurmuş ancak çocuk statüsünde bulunan kullanıcılar için ise ayrıştırılmış hizmet sunulması gerekecek. Bu kapsamda alınan önlemler sosyal ağ sağlayıcının kendi internet sitesinde yayımlanacak.
Ayrıca sosyal ağ sağlayıcılar, açık ve anlaşılır ebeveyn kontrol araçları sunmakla yükümlü olacak. Bu araçlar hesap ayarlarının denetlenmesi, satın alma, kiralama ve ücretli üyelik gibi ödemeye dayalı işlemlerin ebeveyn onayına bağlanması ile kullanım süresinin izlenmesi ve sınırlandırılmasına yönelik mekanizmaları içerecek. Platformlar aynı zamanda aldatıcı reklamları önleyici tedbirler almak zorunda olacak.
10 milyon üzeri erişimi olan platformlara sıkı denetim
Türkiye’den günlük erişimi 10 milyonu aşan sosyal ağ sağlayıcılar için daha sıkı yükümlülükler öngörülüyor. Gecikmesinde sakınca bulunan hallerde verilen kararlar, derhal ve en geç bir saat içinde uygulanacak.
İçeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesine ilişkin kararların, platformun kendi internet sitesinde yeniden yayımlanmaması için de gerekli tüm önlemler alınacak.
İdari para cezasının tebliğinden itibaren 30 gün içinde yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) Başkanı tarafından Türkiye’de vergi mükellefi olan gerçek ve tüzel kişilerin ilgili sosyal ağ sağlayıcısına yeni reklam vermesi yasaklanacak. Bu süreçte yeni sözleşme yapılamayacak ve para transferi gerçekleştirilemeyecek.
Reklam yasağından itibaren üç ay içinde yükümlülüklerin getirilmemesi durumunda BTK Başkanı, platformun internet trafiği bant genişliğinin yüzde 50 oranında daraltılması için sulh ceza hakimliğine başvurabilecek. Hakim kararının uygulanmasından sonraki 30 gün içinde de yükümlülükler karşılanmazsa bu oran yüzde 90’a kadar çıkarılabilecek. Hakim, ikinci aşamada vereceği kararda yüzde 50’nin altına düşmemek kaydıyla hizmetin niteliğine göre daha düşük bir oran belirleyebilecek.
Kararlar erişim sağlayıcılara BTK aracılığıyla bildirilecek ve gereği en geç dört saat içinde yerine getirilecek. Yükümlülüklerin sonradan yerine getirilmesi halinde idari para cezalarının dörtte biri tahsil edilecek, reklam yasağı kaldırılacak ve hakim kararları kendiliğinden geçersiz hale gelecek. Bant daraltma uygulamasının sona erdirilmesi de BTK bildirimiyle sağlanacak. Sosyal medya tarafında da bant daraltma kararlarına karşı itiraz yolu açık.
Risk değerlendirmesi yükümlülüğü
Teklifte sosyal ağ sağlayıcılar ve oyun dağıtıcılar için yeni bir risk değerlendirmesi zorunluluğu da öngörülüyor. Buna göre, Türkiye’ye yönelik sunulan veya sunulması planlanan hizmetler bakımından Anayasa ile güvence altına alınan temel hak ve özgürlükler, aile yapısı ve çocukların korunması, kamu düzeni ile kamu sağlığı ve hukuka aykırı içeriklerin yayılma ihtimali açısından risk analizi yapılacak ve sonuçlar BTK’ye bildirilecek.
BTK risk değerlendirmesine konu hizmetleri incelerken gerekli görmesi halinde ilgili kurum ve kuruluşlardan görüş talep edebilecek. İnceleme sürecinin ardından, hizmetlerdeki riskin en aza indirilmesi amacıyla sosyal ağ sağlayıcı ve oyun dağıtıcıdan açıklama istenebilecek. İlgili şirketler, talep edilen açıklamaları 15 gün içinde Kuruma iletmekle yükümlü olacak.
BTK’nın değerlendirmesi sonucunda, sunulan ya da sunulması planlanan hizmetlerin bir bölümünün veya tamamının durdurulması, hizmet sunum yönteminin değiştirilmesi dahil olmak üzere gerekli görülen tedbirlerin alınması yönünde bildirim yapılabilecek.
Bildirimden itibaren 15 gün içinde yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde BTK Başkanı tarafından 1 milyon liradan 30 milyon liraya kadar idari para cezası uygulanabilecek. Ceza miktarı belirlenirken ihlalin niteliği, ağırlığı, kullanıcılar üzerindeki etkisi ve ortaya çıkan zarar dikkate alınacak. İdari para cezasının tebliğinden itibaren 30 gün içinde bildirilen tedbirlerin hayata geçirilmemesi durumunda ise Başkan, internet trafiği bant genişliğinin yüzde 50 oranında daraltılması için sulh ceza hakimliğine başvurabilecek.
Bu düzenlemeler, kanunun yayımından itibaren altı ay sonra yürürlüğe girecek.
