Türkiye, 10 Milyar Dolarlık Yatırımla Yapay Zeka Eylem Planını Tanıttı

Türkiye’nin 2026-2030 dönemini kapsayan Yapay Zeka Eylem Planı Resmi Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile yürürlüğe girdi. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda hazırlanan plan yapay zeka alanında insan kaynağından hesaplama altyapısına, kamu uygulamalarından robotik teknolojilere kadar geniş kapsamlı hedefler içeriyor.

Haberi okuduğunuz için teşekkürler, bizi takip etmeyi unutmayın!

“Fark Et, İstifade Et, Üret ve Yönet” başlığıyla dört temel eksen üzerinden 16 öncelikli eylem tanımlayan plan, Türkiye’nin teknoloji geliştirme, üretim, ihracat ve güvenli yönetim alanlarında lider bir konuma gelmesini amaçlıyor.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Her yaştan insanımızın yapay zekâyı doğru anlamasını, güvenli biçimde kullanmasını sağlamak üzere Ulusal Yapay Zekâ Okuryazarlığı Programı’nı başlatacağız. 81 ilimizde hayata geçireceğimiz yapay zekâ okuryazarlığı atölyeleriyle 2 yılda 5 milyon vatandaşımıza eğitim vereceğiz. 10 bin ileri düzey yapay zekâ uzmanı ve 100 bin yapay zekâ uygulama profesyoneli yetiştireceğiz.” ifadelerini kullandı.

Yapay Zeka Okuryazarlığı Programı

Aynı zamanda Ulusal Yapay Zeka Yetenek Programı devreye alınacak; plan süresi içinde 1 milyon çalışanın mesleki dönüşüm analizi yapılacak ve 500 uluslararası uzmanın Türkiye’de araştırma, girişimcilik ve eğitim projelerinde yer alması hedefleniyor.

Veri odaklı olarak Ulusal Veri Kütüphanesi, güvenli veri alanları ve Yapay Zeka Şampiyonları Programı kurulacak.

Hızlı Patent Süreci

Plan, vatandaş haklarını koruyan ve yatırımcılara öngörülebilir bir ortam sunan düzenleyici bir çerçeve oluşturmayı amaçlıyor; bu çerçevede kamu, özel sektör, akademi ve sivil toplum temsilcilerinden oluşan Ulusal Yapay Zeka Etik Kurulu kurulacak.

TÜRKPATENT, Yapay Zeka Hızlı Hat uygulamasını başlatarak, yapay zeka teknolojileri ve buluşları için sınai mülkiyet başvurularında şeffaf beyan ve hızlandırılmış inceleme süreçleri sunacak.

10 Milyar Dolarlık Yatırım Hedefleniyor

Plan süresi içinde en az 10 milyar dolarlık özel sektör yatırımı gerçekleştirilmesi hedefleniyor; bu yatırımlar, HIT-30 Yüksek Teknoloji Yatırım Programı kapsamında veri merkezi ve yapay zeka çağrılarıyla teşvik edilecek.

Türkiye, 2030 yılına kadar en az 1 gigavat veri merkezi kurulu gücüne ve 10 teravatsaat düşük karbonlu elektrik alım anlaşması hacmine ulaşmayı planlıyor.

Büyük ölçekli veri merkezi ve yapay zeka yatırımlarını hızlandırmak için plan, yapay zeka büyüme bölgeleri ve bölgesel mükemmeliyet merkezleri oluşturacak; büyüme bölgelerinde yatırımcılara enerji altyapısı hazır kampüsler, mükemmeliyet merkezlerinde ise KOBİ’ler ve araştırmacılar için hızlı prototipleme imkanları sunulacak.

“Herkes İçin GPU” Programı

Yapay zeka geliştiren girişimler, KOBİ’ler ve araştırmacılar için hesaplama kaynaklarına erişimi kolaylaştıracak “Herkes İçin GPU Programı” başlatılacak; program, dünya standartlarında hesaplama gücüne adil ve öngörülebilir koşullarda erişim sağlayacak.

Program, paylaşımlı hizmet kataloğu, şeffaf başvuru değerlendirmeleri ve akreditasyon kriterleriyle desteklenecek; enerji verimliliği, veri güvenliği, hizmet sürekliliği ve fikri mülkiyet hakları bu kriterler içinde değerlendirilecek. Girişimler, KOBİ’ler, üniversite araştırmacıları ve kamu projeleri için ayrı erişim pencereleri ve tahsis kotaları belirlenecek.

Kamuda Yapay Zekaya En Az %2 Pay

Kamu, yapay zeka dönüşümünde önemli bir aktör olarak öne çıkacak; toplam kamu yatırım programı bütçesinin en az %2’si yapay zeka projelerine ayrılacak.

Sektörel yapay zeka programları ve KOBİ kuponlarıyla fikir aşamasından ürüne geçişi destekleyecek mekanizmalar geliştirilecek; öncelikli alanlar sağlık hizmetleri verimliliği, şebeke ve enerji optimizasyonu, akıllı üretim, kalite ve coğrafi bilgi sistemlerini kapsıyor.

Yapay Zeka için 25 Milyar Liralık Fon

Plan, araştırmadan girişimciliğe uzanan iki aşamalı bir finansman mekanizması kuracak; Ulusal Yapay Zeka Araştırma Fonu üzerinden 10 milyar liralık destek verilecek ve bu projelerin %40’ının pilot veya prototip aşamasına geçmesi hedefleniyor.

Ayrıca 15 milyar liralık Yapay Zeka Büyüme Fonu kurularak en az 20 girişimin Seri A/B veya ölçeklenme yatırımlarına destek verilecek.

Plan, fiziksel yapay zeka ve robotik teknolojilerini de öncelikli alanlar arasında tutuyor; savunma sanayisinde elde edilen robotik ve otonom sistem yetkinliklerini sivil alanlara taşımak için çift kullanımlı teknoloji teşvikleri ve ortak hızlandırma programları uygulanacak.

Türkiye ayrıca tam otonom sürüşü destekleyen altyapı, mevzuat ve test ortamlarını geliştirecek. 2027 sonuna kadar 3 öncelikli pilot, 2 üniversite-sanayi robotik merkezi, 3 test sahası ve 3 savunmadan sivile teknoloji transferi projesinin başlatılması planlanıyor. 2030’a kadar ise 5 ihracat veya ortak geliştirme anlaşması imzalanması hedefleniyor.

Eylem planının insan kaynağı ayağında Ulusal Yapay Zeka Okuryazarlığı ve Güvenli Kullanım Programı hayata geçirilecek. Program kapsamında 24 ay içerisinde 5 milyon vatandaşa yapay zeka okuryazarlığı kazandırılması hedefleniyor.

Türkiye, yapay zekanın ihtiyaç duyduğu hesaplama altyapısını güçlendirmek için rekabetçi ve düşük karbonlu ulusal bir hesaplama omurgası da kuracak. İlk altı ay içerisinde Ulusal Yapay Zeka Hesaplama Stratejisi ve uzun vadeli yatırım planının yayımlanması planlanıyor. Stratejide eğitim ve çıkarım iş yüklerinin hesaplama, depolama ve ağ ihtiyaçları ayrı ayrı belirlenecek.