Ünlü analist, 15 bin sözlük yazısıyla OpenAI’ın nasıl tüm ekonomiyi çökertebileceğini açıkladı

Bildiğiniz gibi yapay zekâ sektörüne son bir iki yıldır dev yatırımlar yapıyor. Öyle ki bugün artık tüm küresel ekonomi bu sektörle ilişkili hâle gelmiş durumda. Ancak bu dev yatırım dalgası beraberinde önemli bir tartışmayı da getirdi: Yapay zekâya yapılan bu harcamalar gerçekten sürdürülebilir mi, yoksa yeni bir teknoloji balonunun içinde mi bulunuyoruz? İşte bu tartışma, teknoloji yorumcusu Ed Zitron’ın yayımladığı yaklaşık 15 bin kelimelik kapsamlı bir analizle yeniden alevlenmiş durumda.

Yapay zekâ konusunda uzun süredir şüpheci yaklaşımıyla bilinen Zitron, şimdiye kadarki en iddialı tahminini ortaya koyuyor. Ona göre asıl sorun “AI balonu” değil, doğrudan “OpenAI balonu”. Zitron, OpenAI’ın başarısız olması hâlinde bunun yalnızca şirketi değil, tüm yapay zeka ekosistemini sarsacağını ve küresel teknoloji hisselerinde zincirleme bir etki yaratacağını savunuyor. Hatta OpenAI’ı, yapay zekâ çağının “Lehman Brothers”ı olarak nitelendiriyor. Hatırlarsanız Lehman Brothers’ın iflas etmesi, 2008’deki küresel krizi tetikleyen kırılma noktası olmuştu.

Haberi okuduğunuz için teşekkürler, bizi takip etmeyi unutmayın!

Yapay zekâ sektörünün kaderi OpenAI’a bağlı

Ed Zitron’ın temel argümanı, OpenAI’ın artık sıradan bir teknoloji şirketi olmaktan çıktığı yönünde. Ona göre ChatGPT’nin 2022 sonunda yarattığı etkiyle birlikte OpenAI, tüm üretken yapay zekâ sektörünün güven merkezi hâline geldi.

Bugün yatırımcıların dev veri merkezlerine milyarlarca dolar aktarması, NVIDIA GPU’larına yönelik talebin yıllarca artmaya devam edeceğine inanması, büyük dil modeli geliştiren şirketlerin bir gün kârlı hâle geleceğini düşünmesi ve yapay zekâ girişimlerine rekor değerlemeler biçmesi büyük ölçüde OpenAI’ın gelecekte başarılı olacağı varsayımına dayanıyor.

Zitron’a göre bu varsayım bozulursa, yalnızca OpenAI değil; veri merkezi operatörlerinden bulut şirketlerine, çip üreticilerinden altyapı sağlayıcılarına kadar tüm sektör bundan etkilenecek. Bu nedenle OpenAI artık tek başına bir şirketten ziyade, tüm yapaâ zeka yatırım döngüsünün temel direklerinden biri hâline gelmiş durumda.

OpenAI’ın iş modeline yönelik üç temel eleştiri

Zitron, OpenAI’ın uzun vadede sürdürülebilir bir iş modeline sahip olmadığını düşünmesinin üç temel nedeni olduğunu söylüyor.

İlk olarak çıkarım (inference) maliyetlerine dikkat çekiyor. ChatGPT gibi hizmetlerde kullanıcı sayısı arttıkça her yeni sorgu daha fazla GPU gücü, daha fazla elektrik tüketimi ve daha fazla sunucu maliyeti anlamına geliyor. Eğer ücretsiz veya düşük ücretli kullanıcı sayısı yüksek kalırken kurumsal gelirler aynı hızda artmazsa, şirket büyüdükçe zararının da büyüyebileceğini öne sürüyor.

İkinci olarak sermaye harcamalarının nakit akışından çok daha hızlı arttığına dikkat çekiyor. Günümüzde yapay zekâ sektöründeki en büyük maliyet kalemi artık model eğitimi değil; dev veri merkezlerinin kurulması, GPU satın alımları ve sürekli çalışan çıkarım altyapıları. Bu yatırımların bugün doğrudan bir karşılığı bulunmuyor. Bu da bu modelin sürdürülebilirliği konusunda soru işaretleri yaratıyor.

Üçüncü eleştirisi ise OpenAI’ın hâlâ büyük ölçüde dış finansmana bağımlı olması. Zitron’a göre şirket önümüzdeki yıllarda da model geliştirme, işlem gücü satın alma ve altyapı yatırımlarını sürdürebilmek için yeni yatırım turlarına ihtiyaç duyacak. Eğer finansman koşulları zorlaşır veya yatırımcıların risk iştahı azalırsa, OpenAI üzerindeki baskı ciddi şekilde artabilir.

OpenAI çevresinde oluşan altyapı ekosisteminde tehlike büyük

Zitron’ın dikkat çektiği nokta yalnızca OpenAI’ın geleceği değil. Ona göre asıl risk, OpenAI çevresinde oluşan dev altyapı ekosistemi. Son iki yılda özellikle ABD’de yapay zekâ veri merkezlerine yönelik yatırımlar tarihi seviyelere ulaştı. Microsoft, Google, Meta ve Amazon sermaye harcamalarını sürekli artırırken, Oracle ve CoreWeave gibi şirketler de yapay zekâ altyapısının en önemli oyuncuları hâline geldi. Bu projelerin önemli bölümü uzun vadeli kiralamalar, şirket tahvilleri, proje finansmanları ve büyük ölçekli kredilerle finanse ediliyor.

Zitron’a göre OpenAI’ın büyüme beklentileri karşılanmaz veya yapay zekâya yönelik yatırım iştahı azalırsa, ilk darbeyi de bu altyapı şirketleri yiyecek. Çünkü bugün sahip oldukları yüksek piyasa değerlerinin önemli bir bölümü, yapay zekâ talebinin uzun yıllar boyunca aynı hızla büyüyeceği beklentisine dayanıyor.

Aslında Ed Zitron, eleştirilerini yalnızca OpenAI ile sınırlamıyor. Aynı şekilde Anthropic’in de benzer risklerle karşı karşıya olduğunu savunuyor. Her iki şirketin de son derece pahalı modeller geliştirdiğini, büyük miktarda işlem gücü satın aldığını ve faaliyetlerini sürdürebilmek için teknoloji devlerinin finansmanına ihtiyaç duyduğunu belirtiyor. Ama tabii AI dünyasındaki yeri itibarıyla OpenAI’ı farklı bir yerde konumlandırıyor.

Ed Zitron’ın yayımladığı bu detaylı analiz, hâlihazırda tartışılan AB balonu tehlikesini bu hafta tekrar gündeme taşıdı. Zitron’a katılmayan analistler olsa da sektör genelindeki endişenin giderek arttığı açıkça görülüyor.