Yapay Zeka Destekli İlaç, Hastalarda Yaşlanma Belirtilerini Geri Döndürdü

İlaç geliştirme süreçlerinde giderek daha büyük bir rol üstlenmeye başlayan yapay zekâ, dikkat çekici ilaçların ortaya çıkmasına vesile oluyor. Bu hafta paylaşılan bilgiler, şimdi bu ilaçlara bir yenisinin daha katıldığını gösteriyor. Insilico Medicine tarafından geliştirilen deneysel bir ilaç üzerinde yapılan yeni bir çalışma, dikkat çekici bir sonuçlar ortaya koydu. Şirket, “rentosertib” isimli ilacın kronik bir akciğer hastalığına sahip hastalarda biyolojik yaşlanmayla ilişkilendirilen bazı göstergeleri yaklaşık üç ila dört yıl gerilettiğini açıkladı.

Haberi okuduğunuz için teşekkürler, bizi takip etmeyi unutmayın!

Araştırmacılar, rentosertib’in etkisini en doğru şekilde tespit edebilmek için daha önce birbirinden bağımsız araştırma ekipleri tarafından geliştirilen altı farklı “yaşlanma saati” kullandı. Bir kişinin yalnızca doğum tarihine bakmak yerine vücudundaki hücresel, dokusal ve organik değişimler gibi biyolojik göstergelerden yola çıkarak biyolojik yaşı belirleyen bu yaşlanma saatleri, ilacın olumlu sonuçlar verdiğini doğruladı.

Yapay Zekâ ile Geliştirilen İlaç Biyolojik Yaşı Geri Döndürdü

Insilico’nun çalışmasında, idiyopatik pulmoner fibroz (IPF) adı verilen kronik ve ilerleyici bir akciğer hastalığı bulunan hastalardan alınan kan örnekleri incelendi. Faz IIa klinik çalışmasındaki hastalara farklı dozlarda rentosertib verilirken, bir grup hastaya da plasebo uygulandı. Altı farklı yaşlanma saatinin tamamı, rentosertib kullanan hastalarda tahmini biyolojik yaş göstergelerinde düşüş olduğunu ortaya koydu. Plasebo grubunda ise kayda değer bir değişim görülmedi.

En dikkat çekici sonuçlardan biri, günde iki kez 30 miligram rentosertib alan hastalarda elde edildi. Tedavinin dördüncü haftasında bu gruptaki hastaların tahmini biyolojik yaşlarında yaklaşık üç ila dört yıllık bir gerileme görüldü. Kullanılan yaşlanma saatlerinden birinde ise farkın yaklaşık altı yıla kadar çıktığı belirtildi.

Rentosertib Aslında Yaşlanma İlacı Olarak Geliştirilmedi

Rentosertib, aslında başlangıçta yaşlanmayı yavaşlatmak amacıyla geliştirilmiş bir ilaç değildi. Insilico Medicine, bu ilacı akciğer dokusunun zaman içerisinde kalınlaşıp yara dokusuna dönüşmesine neden olan idiyopatik pulmoner fibrozun tedavisi için geliştirdi. İlacın hedefinde ise TNIK adı verilen bir protein vardı. Inisco, fibrozis, kronik iltihaplanma ve hücresel yaşlanmayla ilişkili süreçlerde rol oynayan bu proteini hedef alacak molekülü geliştirmek için yapay zekâdan faydalandı. İlacın IPF üzerindeki etkilerini inceleyen klinik çalışmada olumlu sonuçlar elde edildi. Ancak araştırmacılar bununla yetinmedi ve aynı klinik çalışma kapsamında hastalardan alınan kan örneklerini yaşlanma açısından da analiz etti. İlacın burada da kayda değer bir etki yaratabileceği de bu sayede ortaya çıktı.

Yapay zekâ, önce çok büyük miktardaki biyolojik veriyi analiz ederek hastalıklarla ilişkili olabilecek hedefleri belirledi. Daha sonra, belirlenen proteinin fiziksel yapısını ve diğer moleküllerle nasıl etkileşime girdiğini inceleyerek bu hedefe bağlanabilecek yeni moleküller tasarladı. Şirketin kurucusu ve CEO’su Alex Zhavoronkov, bunu bir kilidin yapısını analiz edip ona uyacak yeni bir anahtar üretmeye benzetiyor. Şirket, molekülün hedefinin belirlenmesinden ilaç adayının oluşturulmasına kadar geçen sürenin yaklaşık 18 ay olduğunu belirtiyor.

Daha Fazla Test Yapılması Gerekiyor

Her ne kadar sonuçlar dikkat çekici olsa da kesin sonuçlara varmak için henüz erken. Zira araştırma oldukça küçük bir hasta grubuna dayanıyor ve çalışmaya katılan kişiler sağlıklı bireyler değil, IPF hastaları. Dolayısıyla gözlemlenen değişimin doğrudan yaşlanma sürecinden mi kaynaklandığı, yoksa ilacın akciğer hastalığı üzerindeki etkisinin vücuttaki diğer biyolojik göstergelere yansıması sonucu mu ortaya çıktığı henüz kesin olarak bilinmiyor.

Insilico Medicine şimdi ilacı daha geniş bir test grubunda denemeye hazırlanıyor. Çin’deki 47 merkezde yürütülmesi planlanan çalışmaya 320 hastanın dâhil edilmesi ve hastaların 52 hafta boyunca takip edilmesi bekleniyor. Böylece ilacın IPF hastalarındaki yaşlanma karşıtı etkileri daha net şekilde doğrulanmış olacak.