Yapay Zeka Geliştiricileri için Türkiye’de Patent Süreçleri Hızla İlerleyecek

Türkiye, yapay zeka teknolojilerinin fikri mülkiyet haklarını hızla güvence altına almak amacıyla yeni bir sistem geliştirmeye hazırlanıyor.

Haberi okuduğunuz için teşekkürler, bizi takip etmeyi unutmayın!

Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT), yapay zeka projeleri için sınai mülkiyet başvurularının inceleme süresini azaltacak ‘Yapay Zeka Hızlı Hat’ uygulamasını uygulamaya koymayı hedefliyor.

Sistem, bir yıl içinde devreye alınarak yapay zeka geliştiren şirket ve girişimlerin başvurularını daha çabuk sonuçlandırmayı hedefliyor; bu sayede firmalar teknolojileri üzerindeki haklarını erken bir aşamada güvence altına alabilecekler.

Yatırımcılara da fayda sağlayacak olan bu sistem, hızlandırılmış ve kurallara dayalı bir süreç sayesinde bir teknolojinin fikri mülkiyet durumunu daha rahat değerlendirmelerine olanak tanıyacak.

Her yapay zeka projesi aynı şekilde değerlendirilmeyecek

Yeni düzenleme, sadece patent süreçlerini hızlandırmakla kalmayacak; aynı zamanda yapay zeka sistemlerini oluşturdukları risk seviyesine göre farklı kurallara tabi tutmayı da amaçlıyor.

Düşük riskli, günlük hayatta kullanılan yapay zeka uygulamalarında daha sade kontroller uygulanırken; sağlık, eğitim, işe alım, sosyal yardım, kredi değerlendirmesi, biyometrik tanıma, kolluk kuvvetleri ve adalet gibi insan hayatını doğrudan etkileyebilecek alanlarda daha kapsamlı incelemeler planlanıyor.

Türkiye, bu sistemi oluştururken Avrupa Birliği’nin risk temelli yaklaşımını göz önünde bulunduracak ancak kendi hukuk ve etik çerçevesini geliştirecek. Yapay zeka projeleri düşük, orta ve yüksek risk seviyelerine göre sınıflandırılacak; bu sınıflandırmanın detaylarını içerecek risk rehberi bir yıl içinde yayımlanacak.

Düşük riskli uygulamalarda basit kontrol listeleri devreye alınırken, orta riskli sistemlerde kısa bir Algoritmik Etki Değerlendirmesi hazırlanacak. Yüksek riskli yapay zeka sistemlerinde ise daha kapsamlı bir değerlendirme süreci yürütülecek; bu sistemler için kamuya açık bir Model Kartı oluşturulacak ve denetleyici kurumlara ayrıntılı teknik dosya sunulacak.

Kişisel veriler için kurallar da değişecek

Planın bir diğer kritik bölümü kişisel verileri içeriyor. Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nun (KVKK) Avrupa Birliği Genel Veri Koruma Tüzüğü’ne (GDPR) uyumunu, yapay zeka uygulamalarını da kapsayacak biçimde güçlendirmeyi hedefliyor.

Yeni düzenlemeler, yapay zeka modellerini eğitirken şirketlerin kişisel verileri hangi koşullarda kullanabileceğini daha net bir şekilde tanımlayacak; otomatik karar veren sistemlerin kararlarını açıklama zorunluluğu da netleşecek. Ayrıca kişisel verilerin yurt dışına aktarılmasıyla ilgili kurallar da bu çerçevede ele alınacak.

Şirketler için hız, yüksek riskli sistemler için daha fazla denetim

Planlanan düzenlemeler iki farklı ihtiyaca hizmet etmeyi amaçlıyor: bir yandan yapay zeka geliştiren şirketlerin yeni teknolojiler üzerindeki haklarını hızla korumasını sağlarken, diğer yandan insan hayatını doğrudan etkileyen sistemler için daha katı kurallar belirleniyor.

Yapay Zeka Hızlı Hat uygulaması planladığı gibi devreye girdiğinde, şirketler patent ve diğer sınai mülkiyet süreçlerinde daha hızlı ilerleyebilecek; risk temelli denetim sistemi ise özellikle sağlık, eğitim, istihdam ve finans gibi sektörlerde kullanılan yapay zeka uygulamalarına daha fazla sorumluluk yükleyecek.