Yapay Zeka İnterneti Yıkıyor: ‘Doom Loop’ Çağı Başladı

İnternetin giderek daha büyük bölümünü insanlar yerine yapay zeka sistemlerinin üretmesi ve tüketmesi, web’in geleceğine ilişkin endişeleri artırıyor. Veriler, bot trafiğinin insan trafiğini geride bıraktığını gösterirken yeni bir araştırma ise ChatGPT’nin çıkışından sonra yayınlanan web sayfalarının yüzde 35’inde yapay zeka imzasının olduğunu ortaya koydu. Bu iki gelişmenin perspektifinden bakıldığında bildiğimiz internet, artık insanlar için üretilen içeriklerin toplamı olmaktan uzaklaşıyor. Ve bu, bilinen internetin kökten değiştiği anlamına geliyor.

Haberi okuduğunuz için teşekkürler, bizi takip etmeyi unutmayın!

İnternette botlar insanları geride bıraktı

Cloudflare’ın 30 Eylül itibarıyla paylaştığı verilere göre web sitelerindeki isteklerin %64,4’ü botlardan, %35,6’sı ise insanlardan geliyor. Bu oran, internet altyapısındaki trafiğin büyük bir kısmının artık doğrudan insanlardan kaynaklanmadığını ortaya koyuyor.

Burada önemli bir ayrım var. Arama motorlarının tarayıcıları ve internet performansını ölçen otomatik sistemler gibi geleneksel botlar uzun süredir insan trafiğini geçmiştir. Son dönemde ise dikkat çeken değişim, kullanıcı adına internette arama yapan ve farklı web sayfalarını ziyaret ederek bilgi toplayan agentic AI botlarının hızla yayılmasıdır.

Üstelik agentic yani ajan temelli AI’ların büyümesi son derece hızlı gerçekleşiyor. Yukarıda verdiğim oran sadece birkaç ay önce yüzde 57,4’e yüzde 42,6 seviyesindeydi. Cloudflare’ın CEO’su Matthew Prince’e göre bu botların insan trafiğini 2027’de geçmesini beklediklerini ancak bu eşiğin tahminlerinden çok daha erken aşıldığını açıkladı.

Bu trafik, kullanıcı bir yapay zeka sohbet penceresinden yanıt alırken görünür olmayabilir. Ancak arka planda, yapay zeka ajanlarının ziyaret ettiği web sayfaları gerçek internet trafiği oluşturur.

Web sayfalarının üçte birinden fazlasında yapay zeka izi

İnternetteki değişim yalnızca sayfaları kimin ziyaret ettiğiyle sınırlı değildir. Pew Research Center’ın araştırmasına göre ChatGPT’nin Kasım 2022’de kullanıma sunulmasından sonra yayınlanan web sayfalarının %35’inden fazlasında yapay zeka tarafından yazılmış veya düzenlenmiş içerik izleri bulunmuştur.

Bu iki istatistiki veriyi bir araya getirdiğimizde ortaya çıkan sonuç aslında çok net ve aynı zamanda da ürkütücü.

Teknik tanımı bir yana bırakarsak, internet, insanlığın ortak hafızası, bilinci ve tarihteki en büyük buluşma alanı olarak kabul edilirdi. Ancak artık durum bu değil. Tam aksine, yapay zekaların buluştuğu bir yer haline gelmiş durumda. İnsanlar ise azınlıkta kalıyor.

Bu yazıyı okuyanların bir kısmı için yapay zekanın internette bu kadar pay almasında bir sorun yok. Bir kısmına göre Google’da yapılan sorguya AI modu’nun doğrudan cevap vermesi son derece harika bir özellik. Reklamlarla dolu, birbirini tekrarlayan düşük kaliteli web sayfalarına girmektense bilgiyi sorgu ekranında almak cazip ve mantıklı.

Ancak bu bakış açısı haklı olsa da çok yüzeysel kalıyor. Çünkü temel mesele, yapay zekanın internette içerik toplayıp size sunması değil; bu verilerin aynı zamanda yeni AI modellerinin öğrenme ve bilgi süreçlerine de dahil edilmesidir.

Böyle bir ortamda yapay zeka modellerinin gelecekte eğitim verisi olarak başka yapay zeka sistemlerinin ürettiği metinlerle daha fazla karşılaşması mümkün. İnsanların hazırladığı özgün içeriklerin yerini sentetik içeriklerin alması, yapay zekanın kendi ürettiği bilgileri yeniden öğrenmesiyle bir geri besleme döngüsü oluşturuyor.

Bu risk yalnızca haberlerle sınırlı değil. Sağlık, bilim ve diğer kritik alanlardaki güvenilir kaynakların gelir kaybı nedeniyle küçülmesi veya kapanması durumunda geriye daha düşük kaliteli içerikler kalacak. Sonraki yapay zeka modelleri de bu içerikleri kaynak olarak kullanacak.

Şimdi kısaca özetleyelim: Yapay zeka artık internette insanlardan daha fazla vakit geçiriyor ve siteleri ziyaret ediyor. Aynı yapay zeka, web sitelerinin içerik üretiminde daha fazla pay alıyor. Aynı yapay zeka, kendi ürettiği içeriği (hatalı olsun ya da olmasın) insan kullanıcıya sunuyor. Bu içerik, Gemini, Claude, ChatGPT veya doğrudan Google AI modu veya özet olarak veriliyor. İnsan kullanıcı, aradığı bilgiye ulaştığı için içeriğin üretildiği web sayfasını ziyaret etmiyor. Üreticinin geliri düşüyor, insan editör, içerik üretici veya yayıncı için süreç sürdürülemez hale geliyor ve içerik üretimi daha da otomatikleştiriliyor.

OpenAI ve Microsoft’un belgelerinde “doom loop” uyarısı

Yapay zeka ile internet arasındaki bu ilişkiye dair en dikkat çekici ayrıntı, OpenAI ve Microsoft’a ilişkin yakın zamanda kamuoyuna açılan mahkeme belgelerinde yer alıyor.

Şirketler, internetteki bu durumun ve tehlikenin oldukça farkında.

Dava belgelerinde, yapay zeka sistemlerinin internet üzerindeki içerik üreticilerini ve yayıncıları ekonomik açıdan zor durumda bırakabileceğine dair değerlendirmeler bulunuyor. Microsoft Applied Science Direktörü Brent Hecht’in görüşleri belgelerde özellikle öne çıkıyor. Hecht, yapay zeka modellerinin internetten büyük miktarda veri toplamasını son derece büyük ölçekli bir emek hırsızlığı olarak nitelendirirken, sistemlerin yayıncılar için varoluşsal bir tehdit oluşturabileceğini de vurguluyor.

Microsoft ise bu ifadelerin şirketin resmi görüşünü yansıtmadığını belirtiyor. Şirket sözcüsü Alex Haurek, söz konusu yorumların bir çalışanın kişisel görüşleri olduğunu ve Microsoft’un hukuki değerlendirmesi olarak görülmemesi gerektiğini ifade etti.

Ancak belgelerde daha kurumsal bir uyarı da bulunuyor. Microsoft’a ait bir dokümanda, yapay zeka içerik stratejisinin ‘doom loop‘ olarak tanımlanan ve hem modellerin performansını hem de internetin tamamını olumsuz etkileyebilecek bir döngü oluşturduğu ifade ediliyor.

Mantık oldukça basit: Yapay zeka sistemleri kaliteli insan üretimi içeriklere ihtiyaç duyuyor, ancak aynı sistemler bu içeriklere doğrudan alternatif haline geldikçe, söz konusu içeriği üreten yayıncıların ekonomik temeli zayıflıyor.

Microsoft belgelerinde, büyük dil modellerinin kendi içerik tedarik zincirini tehdit ettiği ve modellerin eğitim verisini oluşturan insanların emeğinin yerini almalarının gerçek bir risk olduğu belirtiliyor. Yani yapay zeka sistemleri bir yandan internetten beslenirken diğer yandan onları besleyen içerik ekosistemini de yok ediyor.

Arama sonuçları yerine doğrudan yapay zeka yanıtları

Bu döngünün ekonomik boyutunda kullanıcı davranışı kritik bir rol oynuyor. Geleneksel arama modelinde kullanıcı bir sorgu yazıyor, sonuçlardan bir web sitesine giriyor ve yayıncı bu ziyaret üzerinden reklam veya abonelik geliri elde edebiliyor. Yapay zeka sohbet botlarında ise kullanıcı çoğu zaman bilgiyi doğrudan yanıt içerisinde alıyor.

Microsoft CEO’su Satya Nadella da mahkeme sürecindeki ifadesinde sohbet botlarının, bilgiyi doğrudan yapay zeka platformunda sunarak kullanıcının temel kaynağa gitme ihtiyacını azalttığını kabul etti.

Google’ın AI özetleri ve AI modu özelliği de bu tartışmanın önemli parçalarından biri. Davada yer alan uzman değerlendirmelerinden birine göre Google AI özetleri, bazı yayıncıların arama yönlendirmelerinde %20 ila %60 arasında düşüşe yol açmış olabilir. Başka bir değerlendirmede ise Google Arama ve Keşfet üzerinden yayıncılara gönderilen aylık trafiğin AI özetlerinin kullanıma sunulmasından sonra önemli ölçüde gerilediği belirtiliyor.

“Ölü internet” teorisi yeniden gündemde

Tüm bu gelişmeler, son yıllarda yeniden ilgi gören Dead Internet Theory, yani “Ölü İnternet Teorisi” tartışmasını da güçlendiriyor. Teori, internet üzerindeki içerik ve etkileşimlerin büyük bölümünün insanlar yerine botlar ve yapay zeka sistemleri tarafından üretildiği fikrine dayanıyor.

Teorinin ilk ortaya çıktığı dönemde bu yaklaşım oldukça uç bir iddia olarak görülüyordu. Ancak bot trafiğindeki artış ve yapay zeka tarafından üretilen içerik miktarına ilişkin yeni veriler, teorinin dayandığı bazı varsayımların artık ölçülebilir hale geldiğini gösteriyor. Bununla birlikte mevcut veriler henüz insanlar internette elini ayağını çektiğini göstermiyor.

İnsanlar halen web üzerindeki içeriklerle yoğun biçimde etkileşime giriyor. Değişen nokta, yapay zeka sistemlerinin web sayfalarını ziyaret etme ve içerik tüketme sıklığının insan trafiğini aşması.

İnternetin geleceği için asıl risk ne?

Ortaya çıkan tablo, internetin bir anda ortadan kaybolmasından çok, insan temelli güvenilir içerik üretiminin ekonomik olarak sürdürülemez hale gelmesi riskini vurguluyor.

Yayıncılar özgün içerik üretmek için gazetecilere, editörlere ve uzmanlara yatırım yapıyor. Yapay zeka sistemleri ise bu içerikleri tarayıp özetleyerek kullanıcıya kaynağa gitmeden bilgi sunabiliyor. Kullanıcı trafiği azaldıkça yayıncıların reklam ve abonelik gelirleri düşüyor. Daha az gelir, daha az özgün içerik anlamına geliyor.

Üstelik aynı anda internet daha fazla otomatik içerikle doluyor. Sonuçta yapay zeka, kendisini besleyen kaliteli veri kaynağını zayıflatırken aynı zamanda kendi ürettiği içeriklerin internet üzerindeki ağırlığını artırabilir. “Doom loop” tartışmasının temelinde bu çelişki yatıyor.

Kullanıcı açısından en güvenli yaklaşım, yapay zeka tarafından verilen yanıtları nihai kaynak olarak görmemek. Özellikle haber, sağlık ve bilim gibi doğruluğun kritik olduğu konularda yapay zeka özetinin arkasındaki kaynağa ulaşmak, içeriğin kim tarafından hazırlandığını kontrol etmek ve mümkün olduğunda bilgiyi birincil kaynaklardan doğrulamak önem taşıyor.