Yapay zekanın geliştirdiği koronavirüs aşısı, şırıngaları tarihe gömüyor

Yapay zeka teknolojileri istihdamı daralttığı yahut etrafa ziyan verdiği gerekçesiyle sıkça eleştirilse de bazen insan hayatını direkt kurtaracak tahliller de üretebiliyor. Cambridge Üniversitesi virologları, tıp dünyasında uzun müddettir hayali kurulan üniversal koronavirüs aşısı için klasik sistemleri bir kenara bıraktı ve büsbütün bilgisayar algoritmalarına dayanan yeni bir formül geliştirdi.

Haberi okuduğunuz için teşekkürler, bizi takip etmeyi unutmayın!

Journal of Infection mecmuasında yayımlanan sonuçlar, laboratuvarda yapay zeka yardımıyla tasarlanan bir aşının insan bedenindeki muvaffakiyetini birinci kere gözler önüne serdi. Projeyi yürüten bilim insanları, koronavirüsün en tehlikeli ve geniş alt kümelerinden olan “Sarbeco” familyasını alt etmek için özel bir algoritma kullandı. “DIOSynVax” ismi verilen bu yazılım, virüsün farklı varyantlarındaki ortak genetik haritayı tahlil ederek tek bir “süper antijen” ortaya çıkardı.

Tıp literatürüne geçmeye hazırlanan bu formülün en dikkat cazibeli yanı ise uygulanma biçimi. Klâsik enjektörlerin tersine büsbütün DNA yapısında tasarlanan aşı, cilde temas yoluyla nüfuz eden ve iğne barındırmayan özel bir düzenekle bedene aktarılıyor. Bu durum, bilim kurgu üretimlerindeki iğnesiz şırınga teknolojisini akıllara getirdi.

İlk denemeler 39 istekli üzerinde yapıldı

“pEVAC-PS” kod ismiyle bilinen ve yapay zekanın insan deneyleri etabına ulaştırdığı birinci aşı olan bu çalışma, yaşları 18 ile 50 ortasında değişen 39 sağlıklı istekli üzerinde denendi. Klinik testler sırasında araştırmacılar, aşının güvenliğini ve bağışıklık sisteminin verdiği yansıyı inceledi. Elde edilen datalar, test kümesindeki iştirakçilerin tamamının aşıyı hiçbir önemli yan tesir yaşamadan tolere ettiğini gösterdi. Gönüllülerde yalnızca, sistemin muvaffakiyetle çalıştığına işaret eden hafif ve süreksiz semptomlar gözlendi.

Bu muvaffakiyet tıp tarihi için büyük bir adım olsa da uzmanlar çalışmanın şimdi bir “Faz 1” testi olduğunu ve yaygın kullanım için testlerin tekrarlanması gerektiğini hatırlatıyor. Mevcut araştırmada, gönüllülerin yalnızca İngiltere’nin Southampton bölgesinden seçilmesi ve hem deneklerin hem de hekimlerin kime hangi dozun verildiğini bilmesi temel kısıtlamalar ortasında yer alıyor.

Ayrıca iştirakçilerin bir kısmının geçmişte kimi COVID varyantlarına hiç maruz kalmamış olması, bağışıklık karşılıklarını istatistiksel açıdan etkileyebiliyor. Formülün nitekim kozmik kabul edilebilmesi ismine, Omicron BA.1 yahut BA.2 üzere en yaygın ve dirençli varyantlara karşı tam muhafaza sağladığının katılaşması koşul.

Yine de Cambridge grubu, gelecekteki aşı üretim standartlarının büsbütün bu istikamete kayacağından emin. Bilgisayar ortamında çok süratli prototip üretilmesini sağlayan DNA aşıları, laboratuvar süreçlerini klâsik yollara kıyasla çok daha kolay hale getiriyor. Üstelik iğnesiz enjeksiyon sistemi, her yıl tıbbi atık statüsünde çöpe giden milyonlarca şırınga israfının da önüne geçilmesini sağlayabilir.