Travmanın beyindeki hormonal şifreleri çözüldü

Zihinsel sıhhat problemleri ve travma sonrası gerilim bozukluğu kelam konusu olduğunda, bayan ile erkek anatomisinin süreçleri çok farklı göğüslediği uzun vakittir biliniyor. Lakin Neuron mecmuasında yayımlanan yeni bir laboratuvar araştırması, genelde kadınlık hormonu formunda etiketlenen östrojenin erkeklerin zihninde de hayati bir rol üstlendiğini açığa çıkardı.

Haberi okuduğunuz için teşekkürler, bizi takip etmeyi unutmayın!

University of Pennsylvania ve University of California bünyesindeki uzmanlar, beynin hafıza üssü sayılan hipokampustaki yüksek östrojen ölçüsünün, sarsıcı olaylar karşısında direnci düşürdüğünü saptadı. Hücre seviyesindeki bu yoğunluk, ağır şokların akabinde kalıcı bellek sıkıntılarına yahut ruhsal rahatsızlıklara kapı aralıyor.

Kemirgenleri yüksek ses, yoğun ışık ve gerilimli hemcins kokularıyla ani bir şoka maruz bırakan araştırmacılar, bir ay sonunda şaşırtan sonuçlar elde etti. Testlerde, östrojen düzeyi dorukta olan dişi fareler ile yüksek östrojene sahip erkek farelerin travma sonrasında önemli hafıza kayıpları yaşadığı belirlendi. Buna rağmen, hormon döngüsünün en alt düzeyinde bulunan dişi fareler ise tıpkı ağır süreci hiçbir bellek kaybı yaşamadan, adeta korunaklı bir kalkanla atlattı. Deneyler, hormon düzeylerinin yalnızca üremeyi yönetmediğini, direkt doğruya beyin yapısını şekillendirdiğini gösteriyor. Erkeklerde bu oran sabit kalırken, dişilerde daima dalgalanıyor; hatta kimi periyotlarda erkek beynindeki lokal östrojen ölçüsü dişilerinkini geride bırakabiliyor.

Peki, bu hormonal güç zihni nasıl savunmasız bırakıyor? Hücre içindeki östrojen, DNA’nın paketlenme biçimine müdahale ederek “kromatin” isimli yapıları açık pozisyona getiriyor. Olağan vakitlerde süratli öğrenmeyi sağlayan bu hücresel esneklik, devreye ağır bir şok girdiğinde tam bir tuzağa dönüşüyor. Kapılar ardına kadar açıldığı için travmanın hasarı sinapslara çok daha kolay yerleşiyor.

Tıptaki eksik halka tamamlanıyor

Kadınların hayat uzunluğu TSSB yaşama ihtimalinin erkeklerden iki kat fazla olması, bu biyolojik düzenekle netlik kazanmış durumda. Geçmişte hormon dalgalanmalarının karmaşıklığı yüzünden dişi deneklerin laboratuvar testlerine dahil edilmemesi, tıp dünyasının bu ayrımı fark etmesini geciktirdi. Uzmanlar artık ruhsal tedavilerin ve hami ilaç formüllerinin cinsiyet odaklı tasarlanması gerektiği görüşünde birleşiyor. Bu yeni düzenek, bayanların menopoz öncesi geçiş periyodunda yaşadıkları östrojen patlamalarının ve gerilimin, ilerleyen yıllarda sebep demans ile bellek kayıplarını tetiklediğini de mantıklı bir tabana oturtuyor.