Babalarımız haklıymış: Müziklerin sebep artık eskisi üzere olmadığı kanıtlandı

Yaşça büyük nesillerin “artık eskisi üzere müzikler yapılmıyor” halindeki sitemleri, ekseriyetle her devrin klasik bir şikayetidir. Ancak Londra Queen Mary Üniversitesi tarafından yürütülen geniş kapsamlı yeni bir araştırma, bu nostaljik serzenişlerin arkasında somut bir toplumsal gerçeklik yattığını kanıtladı.

Haberi okuduğunuz için teşekkürler, bizi takip etmeyi unutmayın!

Bilim insanları, son 60 yılda üretilen müzik yapıtlarını incelediklerinde, müzik kelamlarının ahlaki faziletlerden uzaklaşarak önemli bir yapısal dönüşüm geçirdiğini saptadı. Geçmiş on yılların dostluk, sadakat ve dayanışma kokan tanınan yapıtları, yerini artık öfke, ihanet ve toksik münasebetleri merkezine alan çok daha sert ve karanlık temalara bıraktı. Müzik kelamlarının toplumsal bedelleri ve duygusal değişimleri yansıtan güçlü birer “kültürel barometre” olduğunu vurgulayan uzmanlar, faziletlere yapılan atıfların azalmasını geleceğe yönelik bir kültür kırılmasının işareti olarak kıymetlendiriyor.

Araştırma grubu, bu dönüşümü bilimsel bilgilere dökmek için 1960 ile 2023 yılları arasında piyasaya sürülen 380 binden fazla şarkıyı mercek altına aldı. Yapay zeka teknolojileri ve gelişmiş lisan tahlili sistemlerinin kullanıldığı çalışmada, onlarca yıllık müzik arşivindeki ahlaki temaların izi sürüldü. Scientific Reports mecmuasında yayımlanan sonuçlara nazaran, diğerlerine ziyan verme, aldatma, nizamı yıkma ve yozlaşma üzere olumsuz kavramları içeren şarkı sözleri her geçen on yılda artış gösterdi. Buna karşılık, şefkat, muhafaza, saflık ve dürüstlük üzere yapan ahlaki faziletlerin işlendiği müziklerin sayısı ise gözle görülür bir düşüş trendine girdi.

Rapordan çıkan bir başka dikkat cazip ayrıntı ise bu durumun sanatkarların cinsiyetine ve müzik cinslerine nazaran farklılık göstermesi. Bayan sanatkarların kelamlarında şefkat, bağlılık ve münasebet çatışmaları üzere temalar daha yoğun yer bulurken; erkek sanatkarlar ve karma kümeler ziyan verme, yıkım ve toplumsal yozlaşma üzere negatif ögelere çok daha sık başvurdu.

Türlere nazaran değişen duygular

Müzik tipleri bazında yapılan derinlemesine tahliller de şaşırtan olmayan lakin durumu netleştiren sonuçlar vermiş durumda. Ziyan verme ve yozlaşma temalarının en yüksek çıktığı alan, tabiatı gereği terslikten beslenen metal müzik oldu. Şefkat ve muhafaza hislerinin R&B ve soul müzikte tartı kazandığı görülürken, saflık teması beklendiği üzere en çok dini müziklerde kendine yer buldu.

Bilim insanları, tanınan müziğin toplumların kendilerini anlatma ve öykü aktarma biçimi olduğunu hatırlatıyor ve tanınan kültürün görünmeyen kalıplarını ortaya çıkarmak için devasa data tahlillerinin kaide olduğunu belirtiyor.

Viyana Üniversitesi tarafından yapılan destekleyici bir öbür yeni çalışma da müzik kelamlarının son yarım asırda hem çok daha basitleştiğini, hem de ciddi oranda karamsarlaştığını doğruluyor. 1970’lerden bu yana yazılan sözlerde “kötü”, “yanlış” ve “acı” üzere direkt gerilim ve depresyon çağrıştıran sözlerin kullanım sıklığı doruğa ulaştı. Bu durum, genel nüfusun yıllar içindeki ruhsal ve duygusal ruh hali değişimleriyle de birebir örtüşüyor.