Güneş kremi icat edilmeden evvel beşerler nasıl korunuyordu?

Güneş koruyucuların çağdaş eczane raflarını süslemesinden çok evvel, insanlık kendi prosedürleriyle güneşin yakıcı tesirine karşı kalkanlar oluşturuyordu. Bugün cilt kanseri oranlarındaki süratli artış karşısında tavsiye edilen güneş kremleri, aslında tarih öncesi devirlerde toprakla ve el maharetiyle yürütülen bir uğraşın çağdaş bir yansıması.

Haberi okuduğunuz için teşekkürler, bizi takip etmeyi unutmayın!

İnsanoğlunun erken devirlerinde nüfusun büyük kısmı koyu ten rengine sahipti. Bu, yüksek melanin ölçüsüyle ultraviyole radyasyonuna karşı doğal ve güçlü bir savunma çizgisi sağlıyordu. Açık ten rengi ise çok daha geç bir tarihte, Demir Çağı ile birlikte gün yüzüne çıktı. Güneş ışığının hudutlu olduğu kuzey bölgelerine göç eden topluluklar, D vitamini sentezleyebilmek ismine vakitle açık tenli bir yapıya kavuştu.

Bilim dünyası uzun mühlet, koyu ten renginin temel sebebini cilt kanserinden korunma gereksinimi olarak görüyordu. Lakin Avustralya’daki yeni araştırmalar bu görüşü sorguluyor. Yapılan incelemelerde, melanin oranı düşük bireylerin bile üreme çağına ulaşana kadar cilt kanserine yakalanma oranının düşük kaldığı fark edildi. Bu durum, melanin düzeyini belirleyen temel ögenin yalnızca kanser olmadığını gösteriyor. Asıl belirleyicilerin, bedendeki folat üzere hayati besinlerin korunması ve şiddetli güneş altında sıvı kaybının önlenmesi olduğu düşünülüyor.

Eski dünyada güneşten korunma sanatı

Koyu ten rengi tek başına kâfi gelmeyince, insanlık tabiatın sunduğu en tesirli araçlardan biri olan demir oksit içerikli aşı boyasına (okra) yöneldi. Bilhassa İsrail’deki Qafzeh Mağarası’nda yapılan keşifler, birinci insanların ince taneli aşı boyasını 60 kilometrelik uzaklıklardan getirttiğini kanıtlıyor. Gerecin kollayıcı gücünün farkında olan bu topluluklar, pigmenti hayvansal yağlarla karıştırıp ciltlerine sürüyordu. Bugün bile Afrika’nın çeşitli bölgelerinde bu klâsik prosedür varlığını sürdürüyor.

Aşı boyası kullanımında günümüzden 40 bin yıl evvel gözlenen büyük artış ise dikkat cazibeli bir vakit dilimine denk geliyor. Dünya’nın manyetik alanının zayıfladığı ve radyasyon düzeyinin tepeye ulaştığı “Laschamp jeomanyetik olayı” sırasında, korunma gereksinimi had safhaya çıktı. Çağdaş insanın ataları, kemik iğnelerle diktikleri bedene tam oturan giysilerle bu dönemi atlattı. Neandertallerin ise postları yalnızca üzerlerine gevşekçe sarmakla yetindiği ve bu yüzden hayatta kalma konusunda zorlandığı iddia ediliyor.