Bir kenti tahliye ettiren koku: Dünya üzerinde en berbat kokan şey ne?

Günlük hayatta kediler yahut köpekler kadar burunlarımıza yakın yaşamasak da, koku duyusu aslında zihnimizin en derin köşelerine hükmeden, gizemli bir güç taşıyor. Bir anda çocukluk anılarını canlandırabiliyor, farkında olmadan kaygı yahut heyecan hissetmemize neden olabiliyor, hatta Dünya’yı görüş biçimimizi bile değiştirebiliyor.

Haberi okuduğunuz için teşekkürler, bizi takip etmeyi unutmayın!

Tabi tüm bu büyüleyici tesirlerinin yanında, bir de madalyonun öteki yüzü var: Bizi anında öğürtecek kadar iğrenç kokular… Tabiatta “en kötü” unvanına aday pek çok koku olsa da bilim, bu pis kokuların arkasındaki sırrı moleküler seviyede çözmeye başladı.

Doğal dünya, burnumuzun direğini sızlatacak örneklerle dolu. İsmiyle müsemma olan ve “sıcak bir ölüm” üzere kokan ceset çiçeğinden, bayatlamış kirli çorapları andıran bitkilere kadar geniş bir yelpaze mevcut. Meyve dünyasında ise durian, binaların tahliye edilmesine neden olacak kadar baskın ve dayanılmaz aromasıyla nam salmış durumda. Hayvanlar aleminde ise kokarca en bilinen pis kokulu olsa da, aslında ondan yedi kat daha güçlü bir sprey sıkan küçük karıncayiyenler yahut hedefindekini süreksiz olarak kör edebilen çizgili polecat üzere çok daha tehlikeli rakipleri bulunuyor.

Bilimsel olarak en berbat kokan şey ne?

Peki, bir kokuyu “dayanılmaz” yapan şey yalnızca şahsî zevklerimiz mi? Uzmanlar, koku algısının kültürel olarak değişebildiğini kabul ediyor. Örneğin, güneydoğu Asya’da çok sevilen durian meyvesi, Dünya’nın geri kalanında neredeyse bir kimyasal taarruz olarak algılanıyor. Lakin bilim insanları, bu öznel durumun ötesinde, bir molekülün yapısına bakarak onun makûs kokup kokmayacağını kestirim etmenin mümkün olduğunu keşfetti.

Berkeley’de yapılan araştırmalar, ağır ve kompakt moleküllerin çoklukla iğrenç, hafif ve yayılmış moleküllerin ise beğenilen koktuğunu ortaya koyuyor. Yani burnumuz aslında bize koku aracılığıyla o molekülün yükünü ve elektron yoğunluğunu özetliyor.

Eğer tüm kriterleri birleştirip dünyanın en vahim kokusunu seçmemiz gerekirse, karşımıza tek bir galip çıkıyor: Tiyoaseton. Kimyagerlerin “cehennemin çöp kutusu” olarak tanımladığı bu unsur, gerçek bir panik dalgasına yol açabiliyor. 1889 yılında Almanya’nın Freiberg kentinde bu unsur üzerinde çalışılırken açığa çıkan koku, bir kilometrelik bir alanda insanların bayılmasına, kusmasına ve kentin tahliye edilmesine neden oldu. Bu koku o kadar dayanılmaz ki, bilim insanları bile onunla çalışırken binadan kaçmamak için kendini sıkıntı tutuyor.

Eğer bu kimyasal size gereğince korkutucu gelmediyse, bir de Amerikan hükümetinin paklık eserlerini test etmek için özel olarak hazırladığı “Standart Tuvalet Kokusu” var. Bu karışım, olağan bir dışkı kokusundan katbekat daha ağır ve maruz kalan insanların birkaç saniye içinde çığlık atıp küfretmesine neden olacak kadar hudut bozucu hale geliyor.