İklim Değişikliği Dünya Genelinde Buğday Fiyatlarını Üç Katına Çıkarabilir

Dünyanın en önemli tarım ürünlerinden olan buğdayın üretimi, iklim değişikliğiyle birlikte giderek daha büyük bir tehdit altında. Dünyanın önemli buğday üretim merkezlerinin aynı dönemde su kıtlığı yaşaması, küresel gıda piyasalarını doğrudan etkiliyor. Yeni bir araştırma, iklim değişikliği yüzünden bu sorunun önümüzdeki yıllarda çok daha ciddi bir boyuta taşınabileceğini gösteriyor. Earth’s Future dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, küresel sıcaklık artışı 3 dereceye ulaşırsa buğday fiyatları bugünkü seviyelerin çok üzerine çıkabilir; hatta 2010’lardaki ortalama fiyatının üç katına ulaşabilir.

Haberi okuduğunuz için teşekkürler, bizi takip etmeyi unutmayın!

Küresel Buğday Fiyatlarındaki Dalgalanmanın Başlıca Sebebi Kuraklık

Araştırmacılar, 2000-2021 yılları arasındaki küresel buğday fiyatlarını ve dünyanın önemli buğday üretim bölgelerindeki kuraklık koşullarını karşılaştırdı. Araştırmanın en dikkat çekici sonucu, küresel buğday fiyatlarında yıldan yıla yaşanan değişimlerin yaklaşık yüzde 74’ünün şiddetli su kıtlığıyla açıklanabilmesi oldu. Özellikle dünyanın farklı noktalarında kritik tarım merkezlerinde aynı anda su sıkıntısı yaşandığı dönemlerde belirgin artışlar tespit edildi.

Araştırmanın ortaya koyduğu bir diğer önemli sonuç ise bu ilişkinin her temel tarım ürünü için aynı olmaması. Su kıtlığı ile fiyatlar arasındaki bağlantının buğdayda mısıra kıyasla çok daha güçlü olduğu görülürken, pirinçte benzer bir ilişki tespit edilmedi. Bu da buğday piyasasının küresel ölçekte eş zamanlı kuraklık olaylarına karşı özellikle hassas olduğunu gösteriyor.

Küresel ısınmanın 2 dereceye ulaşması durumunda araştırma, ortalama buğday fiyatının ton başına yaklaşık 273 dolar olacağını öngörüyor. Sıcaklık artışının 3 dereceye ulaşması hâlinde ise bu rakam yaklaşık 364 dolara çıkıyor. Bu değer, 2010 yılında kaydedilen ve enflasyona göre düzeltilmiş küresel buğday fiyatının yaklaşık üç katına karşılık geliyor.

Araştırmacılar daha sonra iklim modellerinden yararlanarak sıcaklık artışının buğday üretim bölgelerindeki su kıtlığını nasıl değiştirebileceğini inceledi. Modellemeler, küresel sıcaklıkların yükselmesiyle birlikte şiddetli su kıtlığı yaşayan buğday tarım alanlarının da genişleyeceğine işaret ediyor.

Elbette buğday fiyatları enerji ve gübre maliyetleri, ülkelerin ticaret politikaları, mevcut tahıl stokları ve jeopolitik gelişmeler gibi çok sayıda faktörden etkileniyor. Ancak yayınlanan bu yeni araştırma, iklim değişikliğinin bu fiyat artışlarındaki başlıca faktör hâline gelmeye başladığını ortaya koyması açısından önem taşıyor.

Kuraklığın Etkisi Şimdiden Hissediliyor

Uluslararası Gıda Politikası Araştırma Enstitüsü‘nün verilerine göre son haftalarda küresel buğday fiyatları, kuraklık ve Karadeniz’deki nakliye aksaklıklarının etkisiyle Ocak 2026 seviyelerine kıyasla yaklaşık yüzde 25 yükseldi.

Üstelik bu daha iyi günlerimiz. Çalışmanın baş yazarı Miroslav Trnka‘nın daha önce yürüttüğü araştırmalar, iklim değişikliğine karşı yeterli önlem alınmaması durumunda yüzyılın sonuna kadar mevcut buğday ekim alanlarının yüzde 60’ına kadarının aynı anda şiddetli su kıtlığı olaylarıyla karşılaşabileceğini ortaya koymuştu. Dünyanın önemli buğday üretim merkezlerinin aynı anda etkilenmesi, küresel ölçekte çok daha büyük bir etki yaratacaktır. Dolayısıyla araştırmacılar, gelecekte gıda güvenliğini değerlendirirken yaklaşan bu tehlikenin de hesaba katılmasını istiyor.