SpaceX’in 4 tonluk roket parçası Ay’a çarptı: NASA izleri kaydetti

5 Ağustos’taki çarpışmada, SpaceX roketinin üst kademesi Ay’ın Dünya’dan gözlemlenebilen yüzünün sınırına yakın bir bölgeye düştü. NASA’nın Lunar Reconnaissance Orbiter (LRO) uydusu sonrasında bölgeyi kaydederek çarpmanın bıraktığı izleri ortaya çıkardı.

Haberi okuduğunuz için teşekkürler, bizi takip etmeyi unutmayın!

Araştırmacılar, çarpışmadan önce roket parçasının oluşturacağı kraterin boyutlarını ve düşebileceği bölgeyi hesaplamışlardı. LRO’nun sağladığı görüntüler, bu öngörülerin gerçeğe çok yakın olduğunu ortaya koydu.

Çarpışma saatte 8 700 kilometre hızla gerçekleşti

Ay’a düşen bu parça, kontrolsüz biçimde yüzeye çarpan ikinci roket kalıntısı oldu. Parça, çarpışmadan bir an önce saatte yaklaşık 8 700 kilometre hıza sahipti.

Parça, Firefly Aerospace’in Blue Ghost adlı Ay görevinden kalmıştı. SpaceX’in roketi, Blue Ghost’u uzaya taşıdıktan sonra üst kademesini uzayda serbest bıraktı. Blue Ghost ise 2 Mart 2025’te Ay yüzeyine başarıyla indi.

LRO’nun farklı ışık açılarından elde ettiği görüntüler, araştırmacıların kraterin genişliğini ve derinliğini belirlemesine yardımcı oldu. Ölçümler, yeni kraterin yaklaşık 18 metre genişliğe ve 3 metre derinliğe sahip olduğunu gösterdi.

Çarpışma, Ay yüzeyinde farklı tonlarda izler bıraktı. Yaklaşık yarım metre kalınlığındaki üst katmanda daha koyu renkli Ay toprağı bulunuyor. Güneş ışığı, mikrometeoritler ve uzaydaki radyasyon, zaman içinde bu katmanın yapısını değiştiriyor. Çarpma sırasında yüzeye çıkan daha derin malzeme, görüntülerde daha parlak görünmektedir.

Kraterin görünümü ilk bakışta sekiz rakamını hatırlatıyor. Ancak SpaceX roketi tek başına çift krater oluşturmadı. Çarpışma noktasında zaten var olan bir krater vardı. Yeni çarpma, bu kraterin yanına ikinci bir krater ekledi.

Bu durum, daha önce Ay’a kontrolsüz biçimde düşen başka bir roket parçasını hatırlattı. Chang’e 5‑T1 göreviyle bağlantılı roket parçası, Ay yüzeyinde alışılmadık bir çift krater oluşturmuştu.

NASA, çarpma noktasını önceden tahmin etti

Olayın öne çıkan yönlerinden biri, çarpışmanın gerçekleşeceği bölgeyle ilgili yapılan hesaplamalar oldu. NASA’nın Center for Near Earth Object Studies ekibindeki mühendisler, roket parçasının düşebileceği alan için iki farklı bölge belirledi.

İlk hesaplama, Ay’ı ideal bir küre olarak gördü. İkinci hesaplama ise Ay’ın gerçek yüzey yapısını, yani yükseltileri ve çukurları dikkate aldı. Roket parçası, daha ayrıntılı modelin işaret ettiği bölgeye düşmüştü.

Bu bulgu, gelecekte Ay çevresindeki uzay trafiğinin artmasıyla daha da önemli olabilir. Kurumlar, bu yöntemlerle kontrolsüz cisimlerin Ay yüzeyinde nereye düşeceğini daha doğru tahmin edebilir.

Ay’daki uzay çöpleri yeni bir sorun oluşturabilir

Bu çarpışma doğrudan büyük bir tehlike yaratmadı. Ancak önümüzdeki yıllarda Ay’a yönelik görev sayısı arttıkça benzer olaylar daha sık meydana gelebilir.

NASA ve özel şirketler, Ay’a daha fazla araç, ekipman ve roket göndermeyi planlıyor. İnsanlı görevler ve kalıcı tesis planları, Ay çevresindeki trafiği artıracak. Bu nedenle, görevlerden geriye kalan roket parçalarının nerede ve nasıl son bulacağı, gelecekte Ay operasyonlarının önemli meselelerinden biri olabilir.

Ay’a çarpan roket parçası yaklaşık 13,8 metre uzunluğunda ve 4 ton ağırlığındaydı. Araştırmacılar çarpışmadan önce parçanın yaklaşık 20 metre genişliğinde bir krater oluşturacağını hesapladı.

Güney Kore’nin Danuri uzay aracı bölgedeki değişikliği ilk olarak tespit etti. NASA’nın LRO aracı da 11 ve 12 Ağustos’ta çarpma bölgesini farklı açılardan görüntüledi.

NASA kraterin gerçek boyutunu ölçtü