Türkiye ve ABD F-16 görüşmelerini yeniden başlattı: İddia

Türkiye ve ABD, Türk Hava Kuvvetleri’nin F-16 savaş uçağı filosunun yenilenmesine yönelik görüşmeleri yeniden başlattı. Al-Monitor’a konuşan ve silah satışına ilişkin müzakereler hakkında bilgi sahibi olan bir kaynak, görüşmelerin Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump‘ın New York’ta gerçekleştirmesi beklenen toplantı öncesinde yeniden gündeme geldiğini aktardı. Aynı zamanda F-35 programına dönüş konusu da gündemdeki yerini koruyor.

Haberi okuduğunuz için teşekkürler, bizi takip etmeyi unutmayın!

ABD’nin Türkiye Büyükelçisi Tom Barrack, geçen hafta yaptığı açıklamada iki liderin Birleşmiş Milletler Genel Kurulu çerçevesinde bir araya gelebileceğini ifade etti. Resmi bir toplantı duyurusu henüz yapılmamış olsa da, Türk ve ABD yetkililerinin bu hafta farklı temaslarda bulunması bekleniyor.

Erdoğan’ın pazartesi günü New York’a varışının ardından, Cumhurbaşkanı’na Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar ve MİT Başkanı İbrahim Kalın’ın da dahil olduğu geniş bir heyet eşlik etti.

Bu temaslarda savunma sanayii ve silah satışları önemli bir yer tutacak. F-16 alımı, Türkiye’ye uygulanan yaptırımlar ve F-35 programına dönüş ihtimali masadaki başlıklar arasında yer alıyor.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, cumartesi günü NTV’ye yaptığı açıklamada ABD yaptırımlarının Türkiye için engel oluşturduğunu ve bu engelleri kaldırmak için çalıştıklarını ifade etti. Fidan, S-400 meselesinin çözümü için bazı yaratıcı fikirlerin olduğunu belirtti, ancak ayrıntıya girmedi.

Türkiye, 40 yeni F-16 Block 70 istiyor

Türkiye’nin F-16 alım talebi, ABD’nin Ankara’yı F-35 programından çıkarmasının ardından 2021 yılında gündeme geldi. Ankara, Ekim 2021’de ABD’den 40 adet yeni F-16 Block 70 savaş uçağı ve mevcut filodaki 79 uçak için modernizasyon kiti satın almak üzere başvurdu.

Pakete dahil olan mühimmat ve diğer ekipmanların toplam değeri başlangıçta yaklaşık 23 milyar dolar olarak belirlenmişti. ABD yönetimi 2024 yılında satışa onay verdi. Ancak Türkiye, aynı yıl içinde 79 uçak için modernizasyon kiti alımından vazgeçerek paketi küçültti. Mevcut F-16’ların bir kısmı Türkiye’de yerli imkanlarla modernize edilmesine karar verildi.

Yine de 40 yeni F-16 Block 70 savaş uçağının satışına ilişkin görüşmeler sonuçlanmadı. Yeniden başlayan temasların yeni uçakların satın alınmasına mı, mevcut filonun Türkiye’de modernize edilmesi için gerekli ABD onaylarına mı, yoksa her iki konuya aynı anda mı odaklandığı belli değil.

F-35 programına dönüş için somut adım bekleniyor

Erdoğan, ABD Başkanı’nın bu konudaki olumlu yaklaşımının somut adımlara dönüşmesini beklediğini belirterek, “Bu konuda temaslarımızı sürdürüyoruz. Netice alacağımıza inanıyorum” dedi.

F-16 görüşmelerinin yeniden başlaması, Türkiye’nin F-35 programına dönüş çabalarıyla da yakından bağlantılı. Cumhurbaşkanı Erdoğan, BM Genel Kurulu sonrasında yaptığı açıklamada, Trump’ın Türkiye’nin F-35 programına geri dönmesine olumlu yaklaştığını söyledi.

Türkiye, Rusya’dan S-400 hava savunma sistemleri satın almasının ardından 2019 yılında F-35 programından çıkarıldı. Ankara, programın üretim ortaklarından biri olarak yaklaşık 1,4 milyar dolar ödeyerek altı F-35 savaş uçağı satın almayı planlamıştı, ancak uçaklar Türkiye’ye teslim edilmedi.

Trump, temmuz ayında Ankara’da düzenlenen NATO Zirvesi sırasında Erdoğan ile yaptığı görüşmede yaptırımları kaldırmaya hazır olduğunu ve Türkiye’ye F-35 satışına yönelik olumlu mesajlar vermişti. Trump, yaptırımların kaldırılmasının zamanının geldiğini söyleyerek müttefik ülkelere yaptırım uygulamak istemediklerini belirtti.

Temmuz ayındaki görüşmenin ardından yerel basında Türkiye’nin S-400 sistemlerini Birleşik Arap Emirlikleri’ne satmayı değerlendirdiği yönünde haberler yayımlandı. Rusya ise konunun Ankara ile Moskova arasında görüşüldüğünü doğruladı.

ABD, Türkiye’ye yönelik yaptırımları 2020 yılında devreye sokmuştu. Türkiye, Rusya’dan S-400 alımı nedeniyle ABD’nin Hasımlarına Yaptırımlar Yoluyla Karşı Koyma Yasası (CAATSA) kapsamında yaptırım uyguladığı ilk NATO ülkesi olmuştu. ABD yasalarına göre yaptırımların kaldırılması için Türkiye’nin S-400 sistemlerine sahip olmaktan vazgeçmesi gerekiyor.

Türkiye, F-16 filosunu yeniliyor, Eurofighter programında ilerliyor

Lockheed Martin verilerine göre Türkiye, şu anda 230’dan fazla F-16 savaş uçağı işletiyor. F-16’lar, Türk Hava Kuvvetleri’nin savaş uçağı filosunun bel kemiğini oluşturuyor. Filoda Block 30, Block 40, Block 50 ve Block 50+ varyantları yer alıyor.

Savunma Sanayii Başkanlığı’nın planlamasına göre F-16 Block 30 uçaklarının modernizasyon çalışmalarının 2027 yılına kadar tamamlanması öngörülüyor. Block 40 ve Block 50 uçaklarının modernizasyonları ise 2028-2030 yılları arasında yapılması planlanıyor.

F-16 filosunun modernizasyonunun yanı sıra Türkiye, Eurofighter Typhoon savaş uçaklarıyla hava kuvvetlerini güçlendirmeyi planlıyor. Ankara, İngiltere ile Ekim 2025’te imzaladığı anlaşma doğrultusunda 20 adet yeni üretim Eurofighter Typhoon Tranche 4 savaş uçağı satın alacak. BAE Systems, Türkiye’nin siparişi için üretimin başladığını ve ilk teslimatın 2030 yılında yapılacağını belirtti. Mevcut takvime göre 2030’da 6, 2031’de 8 ve 2032’de 6 uçak teslim edilecek.

Öte yandan Türkiye’nin yeni F-16’lara ve mevcut uçakların modernizasyonuna yönelik ihtiyacı, bölgedeki hava kuvvetlerinin yeni nesil savaş uçaklarına geçiş yaptığı bir dönemde daha fazla önem kazanıyor.

Tedarik sürecinde personel hazırlıkları da başlatıldı. Milli Savunma Bakanlığı, Türk pilotlarının İngiltere’de terminoloji eğitimlerini tamamlayarak 9 Eylül itibarıyla uçuş eğitimlerine başladığını duyurdu. Sekiz aylık uçuş eğitiminin ardından öğretmen pilot eğitimi alacak personel ve bakım ekipleri de İngiltere’de eğitim görecek. Türkiye, yeni uçakların teslimatına kadar hava kuvvetlerinin ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla Katar ve Umman’dan ikinci el Eurofighter Typhoon tedarikini de değerlendiriyor. Ancak bu seçeneklerin nihai tedarik takvimi henüz netleşmemiş.

Bölgedeki diğer ülkeler, savaş uçağı filolarını modernize ederken beşinci nesil uçakların envanterlerindeki payını artırıyor.

Yunanistan, F-16 filosunun önemli bir kısmını modernize ediyor. Atina yönetimi ayrıca 2024 yılında 20 adet F-35 satın almak için anlaşma imzaladı ve 20 uçak daha satın alma opsiyonu elde etti. İlk F-35’lerin Yunanistan’a teslimatının 2028 yılında başlaması bekleniyor.

İsrail, şu anda 48 adet F-35 kullanıyor. İlk 50 uçaklık siparişten kalan iki uçağın teslim edilmesi beklenirken, İsrail Savunma Bakanlığı ayrıca 25 yeni F-35 için sipariş verildiğini açıklamıştı.