Hayvanlar birbirlerine isimleriyle sesleniyor olabilir mi?

Bir hayvanın başka birine özgü bir sesle hitap etmesi, insanlarda olduğu gibi isim kavramına daha yakın bir durum olabileceğini düşündürebilir. Uzun yıllardır bilim insanları, farklı türlerin birbirlerini tanımlamak için özel sesler kullanıp kullanmadığını inceliyor. Memeli ve kuş türlerinde ilginç bulgular elde edilmiş olsa da, bu seslerin gerçek anlamda “isim” olup olmadığına dair net bir görüş bulunmuyor.

Haberi okuduğunuz için teşekkürler, bizi takip etmeyi unutmayın!

Özellikle şişe burunlu yunuslar, Afrika filleri ve bazı papağan türleri bu çalışmalarda öne çıkıyor. Ancak bir sesi isim olarak nitelendirmek için yalnızca hayvanların birbirlerine farklı seslerle yanıt vermesi yeterli değildir. Şişe burunlu yunuslar, bu alanda en güçlü örneklerden biri olarak kabul ediliyor. 1960’lardan bu yana yapılan araştırmalar, genç yunusların kendilerine özgü ıslıklar geliştirdiğini ortaya koyuyor. Bu sesler iletişim başlatmak amacıyla kullanılıyor ve yunuslar, birbirlerini yalnızca ses tonundan değil, ıslığın frekansı ve yapısından da ayırt edebiliyor.

Afrika filleri üzerinde gerçekleştirilen ses oynatma deneyleri de benzer bir tablo ortaya koyuyor. Filler, birbirlerine düşük frekanslı, bireylere özel seslerle seslendiğini gösteriyor. Bir filin kendi adına karşılık geldiği düşünülen ses hoparlörden çalındığında, hayvanın daha hızlı yaklaştığı gözlemlendi.

Güney ve Orta Amerika’da bulunan gözlüklü papağanlar ile tutsak evcil papağanlarda da bireylere özel seslenişlere ilişkin davranışlar tespit edildi.

Ancak her özel sesin isim olduğu kabul edilmiyor. İpek maymunları üzerinde yapılan araştırmalarda bireylere özgü seslenişler tespit edilmiş olsa da bazı araştırmacılar, bu seslerin doğru bireyle eşleştirilme oranının yüzde 16 ila yüzde 61 arasında kalmasını yeterli bulmuyor. Dolayısıyla, bu davranışların gerçek bir isimlendirmeden ziyade taklit olabileceği görüşü de var.

Temmuz 2026’da bilim insanı Kelly Jaakkola ve ekibinin yayımladığı çalışma, tartışmaya daha net bir çerçeve getirmeyi hedefledi. Araştırmacılara göre, bir hayvan türünde isim kullanımından söz edebilmek için üç temel koşulun yerine getirilmesi gerekiyor: sesin yalnızca belirli bir bireye atanmış olması, ismin zihinde o bireyi temsil etmesi ve en az iki bireyin aynı sesi aynı canlıyla ilişkilendirmesi.

Yunuslar şimdilik en güçlü aday

Mevcut araştırmalar incelendiğinde, bu kriterleri en iyi karşılayan tür şişe burunlu yunuslar olarak öne çıkıyor. Filler, papağanlar ve ipek maymunları için ise, kullanılan seslerin zihinde gerçekten belirli bir bireyi temsil ettiğini doğrulamak amacıyla daha fazla araştırma yapılması şart.

İsim benzeri sesler kullandığı düşünülen türlerde bazı ortak özellikler dikkat çekiyor. Yeni sesleri öğrenebilme yeteneği ve güçlü sosyal bağlar bunların başında geliyor. Bu durumun bir nedeni de yaşam biçimleri olabilir; bireylerin görüş alanından ayrıldığı veya toplulukların küçük gruplara bölündüğü sosyal yapılarda, belirli bir canlıya özel sesle ulaşabilmek iletişimi kolaylaştırabilir.

Şempanzeler, zürafalar ve kargalar gibi sosyal canlılarda da benzer sistemlerin bulunabileceği düşünülüyor. Bu davranışların ortaya çıkarılması, yalnızca hayvanların iletişim biçimlerini anlamak için değil, insanların kullandığı dilin nasıl evrimleştiğini araştırmak açısından da önemli olabilir.

Hayvanların başka bir canlıyı zihninde soyut bir temsil olarak tutup tutamadığını ve öz farkındalıklarının ne ölçüde gelişmiş olduğunu anlamak, isim kavramının insanlara ne kadar özgü olduğunu ortaya çıkaracaktır.